Shloka 58
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
प्रीतितापविषादेभ्यो विनिवृत्तिर्विरक्तता / संन्यासः कर्मणां न्यासः कृतानामकृतैः सह
Transliteration
prītitāpaviṣādebhyo vinivṛttirviraktatā / saṃnyāsaḥ karmaṇāṃ nyāsaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha
Translation
歓喜・苦熱・憂いから退くことが離欲である。サンニャーサとは、なした業も、なし得なかった業も、ともに手放すこと。
Word by Word
प्रीतितापविषादेभ्यःfrom joy, affliction, and sorrow
प्रीतितापविषादेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootप्रीति + ताप + विषाद (प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (प्रीति स्त्री, ताप पुं, विषाद पुं) समाहार-द्वन्द्व; पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; Ablative: "from joy, heat/affliction, and sorrow"
विनिवृत्तिःwithdrawal; cessation
विनिवृत्तिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootवि + नि + वृत्त (धातु) → विनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "cessation/withdrawal"
विरक्तताdispassion
विरक्तता:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/परिभाष्य)
TypeNoun
Rootवि + रञ्ज् (धातु) → विरक्त (कृदन्त) + ता (प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक-तद्धित/कृदन्त-भाव: "dispassion"
संन्यासःrenunciation
संन्यासः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootसं + न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कर्मणाम्of actions
कर्मणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive: "of actions"
न्यासःlaying down; relinquishment
न्यासः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; "placing/laying down"
कृतानाम्of things done
कृतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formकृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive: "of done (acts)"
अकृतैःwith things not done
अकृतैः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootअ + कृ (धातु) → अकृत (कृदन्त)
Formकृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental: "with the not-done"
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश/सहार्थक (postposition: "with")