Shloka 100
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
इत्येते ऋषयः प्रोक्तास्तपसा चर्षितां गताः / ऋषिपुत्रानृ षीकांस्तु गर्भोत्पन्नान्निबोधत
Transliteration
ityete ṛṣayaḥ proktāstapasā carṣitāṃ gatāḥ / ṛṣiputrānṛ ṣīkāṃstu garbhotpannānnibodhata
Translation
かくして、苦行によってリシの位に至ったこれらのリシが説かれた。次に、胎内より生まれたリシの子らと女リシ（リシカー）についても知れ。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक-अव्यय
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रोक्ताःhave been declared
प्रोक्ताः:
Kriya (क्रिया/passive predicate)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग: ‘have been stated’
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ऋषिताम्of sages
ऋषिताम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
गताःhave attained
गताः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-भावः: ‘have gone/attained’
ऋषिपुत्रान्sons of sages
ऋषिपुत्रान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootऋषि+पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (ऋषेः पुत्राः)
ऋषीकान्(other) rishis/ṛṣīkas
ऋषीकान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootऋषीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेष-निपात (particle: but/indeed)
गर्भोत्पन्नान्womb-born
गर्भोत्पन्नान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगर्भ+उत्पन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुष (गर्भे उत्पन्नाः); ‘born from the womb’
निबोधतknow/understand
निबोधत:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootनि+बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद