Shloka 54
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं युगान्ते समुपस्थिते / बाहुयाचनको लोको भविष्यति परस्परम्
Transliteration
puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ yugānte samupasthite / bāhuyācanako loko bhaviṣyati parasparam
Translation
劫末が近づくと男は少なく女は多くなり、人々は互いに手を差し伸べて乞い求めるようになる。
Word by Word
पुरुषाल्पम्having few men
पुरुषाल्पम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरुष-अल्प (प्रातिपदिक; components: पुरुष + अल्प)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष (determinative)
बहुस्त्रीकम्having many women
बहुस्त्रीकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु-स्त्रीक (प्रातिपदिक; components: बहु + स्त्रीक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष
युगान्तेat the end of the age
युगान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक; components: युग + अन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative
समुपस्थितेwhen (it) has arrived
समुपस्थिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative absolute with युगान्ते
बाहुयाचनकःbegging with (outstretched) arms
बाहुयाचनकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबाहु-याचनक (प्रातिपदिक; components: बाहु + याचनक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष
लोकःthe world/people
लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परस्परम्mutually/each other
परस्परम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपरस्-पर (अव्यय/प्रातिपदिक-निबद्ध)
Formअव्यय; परस्पर (reciprocal adverb)