Previous Verse
Next Verse

Shloka 175

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

पृथिव्यंब्वग्निवायूनां नभसस्तमसस्तथा / मानसस्य तु देहस्य अनन्तस्य द्विजोत्तमाः

pṛthivyaṃbvagnivāyūnāṃ nabhasastamasastathā / mānasasya tu dehasya anantasya dvijottamāḥ

おお最勝のバラモンたちよ。大地・水・火・風・虚空・闇、そして心より成る身もまた、すべて無限者アナンタの相である。

pṛthivyāḥof the earth
pṛthivyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
ambuwater
ambu:
Samānādhikaraṇa/Enumeration (समुच्चय/निर्देश)
TypeNoun
Rootambu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
agnifire
agni:
Samānādhikaraṇa/Enumeration (समुच्चय/निर्देश)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vāyūnāmof the winds/air
vāyūnām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
nabhasaḥof the sky/ether
nabhasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
tamasaḥof darkness
tamasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
tathāand likewise
tathā:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), अव्यय-प्रकारः: समुच्चय/उपसंहारार्थ (also/and likewise)
mānasasyaof the mental
mānasasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); विशेषण (adjectival)
tubut/indeed
tu:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
dehasyaof the body
dehasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
anantasyaof the infinite/endless
anantasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootananta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); विशेषण (adjectival)
dvija-uttamāḥO best of the twice-born (Brahmins)
dvija-uttamāḥ:
Sambodhana/Addressed (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive-determinative): ‘dvijānām uttamāḥ’