Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्

Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū

चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति / तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्

cakramainākayormadhya vidiśaṃ dakṣiṇāṃ prati / tatra saṃvarttako nāma so 'gniḥ pibati tajjalam

チャクラとマイナーかの間、南の方角に向かうところで、『サンヴァルッタカ』と名づく聖なる火がその水を飲み尽くす。

चक्र(at) the Cakra (place)
चक्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense implied with madhye)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मैनाकयोःof (the two) Maināka(s)
मैनाकयोः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैनाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in the middle’
विदिशम्(towards) the Vidishā direction
विदिशम्:
कर्म (Karma/Goal-direction)
TypeNoun
Rootविदिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; दिशावाचक
दक्षिणाम्southern
दक्षिणाम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘vidiśam’ इत्यस्य विशेषण
प्रतिtowards
प्रति:
सम्बन्ध/दिशा-निर्देश (Directional particle)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशार्थे ‘towards’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
संवर्त्तकःSaṃvarttaka (name of a fire)
संवर्त्तकः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसंवर्त्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Appositional marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशार्थक (quotative/‘by name’)
सःhe/that
सः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition to saṃvarttakaḥ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Kartā/Subject; in apposition)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पिबतिdrinks
पिबति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य विशेषण
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन