Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
क्रन्दन्ति शस्त्रैः क्षतविक्षताङ्गा गायन्ति यद्वत्किल गीतविज्ञाः / एवं प्रवृत्तं नृपयुद्धमण्डलं पश्यन्ति देवा भृशविस्मिताक्षः
Transliteration
krandanti śastraiḥ kṣatavikṣatāṅgā gāyanti yadvatkila gītavijñāḥ / evaṃ pravṛttaṃ nṛpayuddhamaṇḍalaṃ paśyanti devā bhṛśavismitākṣaḥ
Translation
武器により傷つき裂かれた者たちは泣き叫び、しかも歌に通じた者のように歌う。かくして起こった王たちの戦いの輪を、神々はひどく驚いた眼差しで見守った。
Word by Word
क्रन्दन्तिthey cry out
क्रन्दन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootक्रन्द् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
क्षत-विक्षत-अङ्गाःwith limbs wounded and mangled
क्षत-विक्षत-अङ्गाः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootक्षत (प्रातिपदिक) + विक्षत (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-भावार्थ: ‘whose limbs are wounded and torn’ (qualifying implied warriors)
गायन्तिthey sing
गायन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
यद्वत्just as
यद्वत्:
सम्बन्ध (Manner marker)
TypeIndeclinable
Rootयद्वत् (अव्यय)
Formप्रकार/उपमा-वाचक-अव्यय
किलindeed/it is said
किल:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle), प्रसिद्ध्यर्थ/अनुस्मरणार्थ
गीत-विज्ञाःskilled singers
गीत-विज्ञाः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootगीत (प्रातिपदिक) + विज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘knowers of song/music’
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
प्रवृत्तम्ongoing
प्रवृत्तम्:
विशेषण (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootप्र-√वृत् (धातु)
Formभूतकालिक-कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘set in motion/ongoing’ (qualifying मण्डलम्)
नृप-युद्ध-मण्डलम्the battlefield arena of kings
नृप-युद्ध-मण्डलम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘circle/arena of kings’ battle’
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भृश-विस्मित-अक्षाःwith eyes greatly astonished
भृश-विस्मित-अक्षाः:
विशेषण (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootभृश (अव्यय/प्रातिपदिक) + विस्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: ‘whose eyes are greatly astonished’ (qualifying देवाः)