Shloka 35
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
विभुस्तथापीह निजंप्रभावं गोपायितुं लोकविधिं चकार / धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता
Transliteration
vibhustathāpīha nijaṃprabhāvaṃ gopāyituṃ lokavidhiṃ cakāra / dhanurddharaḥ śūratamo mahasvānsadagraṇīḥ saṃsadi tathyavaktā
Translation
彼は遍く力ある者でありながら、この世では自らの威光を秘し、世の規範を定めた。弓を執る最勇の英雄、光輝に満ち、善き者の先頭に立ち、 सभाにて真実を語る者であった。
Word by Word
विभुःthe mighty one, the lord
विभुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; substantive noun
तथाthus
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb (प्रकारवाचक)
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात)
इहhere, in this world
इह:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; deictic adverb (देशवाचक)
निज-प्रभावम्his own power
निज-प्रभावम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निजस्य प्रभावः)
गोपायितुम्to conceal/protect
गोपायितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootगोपाय् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), purpose (प्रयोजनार्थ)
लोक-विधिम्the ordinance/order of the world
लोक-विधिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य विधिः)
चकारdid, performed
चकार:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धनुः-धरःbow-bearer
धनुः-धरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धनुः धरति इति)
शूरतमःmost valiant
शूरतमः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)
महस्वान्great, illustrious
महस्वान्:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमहस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्/वत्-प्रत्ययान्त adjective
सत्-अग्रणीःleader of the good
सत्-अग्रणीः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + अग्रणी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सताम् अग्रणीः)
संसदिin the assembly
संसदि:
अधिकरण (Adhikarana/Locus)
TypeNoun
Rootसंसद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; locative
तथ्य-वक्ताspeaker of truth
तथ्य-वक्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतथ्य (प्रातिपदिक) + वक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तथ्यस्य वक्ता)