Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः
Transliteration
hantumicchasi niḥśastraḥ sahasrārjunamīśvaram / bhrūbhaṅgalīlayā yena rāvaṇo 'pi nirākṛtaḥ
Translation
武器も持たずに、主たるサハスラールジュナを討とうというのか。彼は眉をひそめる戯れ一つで、ラーヴァナさえ退けたお方だ。
Word by Word
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana/उद्देश्य (Purpose)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Infinitive), धातु: हन् (to kill)
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
Kriya/क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)
निःशस्त्रःunarmed
निःशस्त्रः:
Karta/कर्ता (Subject)
TypeAdjective
Rootनिः-शस्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; नञ्/निः-पूर्वक तत्पुरुष: शस्त्रं नास्ति यस्य (unarmed)
सहस्रार्जुनम्Sahasrārjuna
सहस्रार्जुनम्:
Karma/कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसहस्र-अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; कर्मधारय: सहस्रः अर्जुन इव/नाम (Sahasrārjuna)
ईश्वरम्the lord
ईश्वरम्:
Karma/कर्म (Object-complement)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; सहस्रार्जुनम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
भ्रूभङ्गलीलयाby the mere play of a frown
भ्रूभङ्गलीलया:
Karana/करण (Instrument)
TypeNoun
Rootभ्रू-भङ्ग-लीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instr. 3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भ्रूणां भङ्गः (frown) तस्य लीला (play)
येनby whom
येन:
Karana/करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr. 3), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
रावणःRāvaṇa
रावणः:
Karta/कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom. 1), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha/सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (even/also)
निराकृतःwas repulsed/rejected
निराकृतः:
Kriya/क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootनिर्-आ-कृ (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: निराकृत (rejected/repulsed)