Shloka 25
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेनस मुनिः कार्त्तवीर्येण सादरम् / संभावयित्वा नितरां तथेति प्रत्यभाषत
Transliteration
vasiṣṭha uvāca ityuktastenasa muniḥ kārttavīryeṇa sādaram / saṃbhāvayitvā nitarāṃ tatheti pratyabhāṣata
Translation
ヴァシシュタは言った。カルッタヴィーリヤがこのように恭しく述べると、聖仙は深く称えて「そのとおり」と答えた。
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तेनby him
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
मुनिःthe sage
मुनिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कार्त्तवीर्येणby Kārttavīrya
कार्त्तवीर्येण:
करण (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
सादरम्respectfully
सादरम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative used as indeclinable sense)
संभावयित्वाhaving honored; having shown regard
संभावयित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-√भू (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/क्त्वा), अव्ययभाव (indeclinable participle)
नितराम्exceedingly
नितराम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनितरām् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
तथाso; thus
तथा:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
इति(saying) thus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय
प्रत्यभाषतreplied
प्रत्यभाषत:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद