Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
उपरिष्टान्निपततां विषमोपलसंकटे / निर्झराणां महारावैः समन्ताद्बधिरीकृतम्
Transliteration
upariṣṭānnipatatāṃ viṣamopalasaṃkaṭe / nirjharāṇāṃ mahārāvaiḥ samantādbadhirīkṛtam
Translation
上から水が落ち、険しい岩が重なる難所では、滝の大轟音が四方を包み、あたりは他の音を失ったかのようであった。
Word by Word
उपरिष्टात्from above
उपरिष्टात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (स्थानवाचक-अव्यय)
निपतताम्of (those) falling down
निपतताम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनिपतत् (कृदन्त; √पत् (धातु) + नि-उपसर्ग)
Formषष्ठी बहुवचनम् (सम्बन्ध); वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); ‘निर्झराणाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
विषम-उपल-संकटेin a rugged, rock-strewn gorge/difficulty
विषम-उपल-संकटे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषम + उपल + संकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः (विषमाः उपलाः यस्मिन् तत् संकटम्)
निर्झराणाम्of the waterfalls
निर्झराणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिर्झर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम्
महा-रावैःby great roars
महा-रावैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहा + राव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; समासः कर्मधारयः (महान् रावः)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (दिशावाचक/परितोऽर्थे)
बधिरीकृतम्made deafened
बधिरीकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबधिरीकृत (कृदन्त; √कृ (धातु) + बधिर-नामधातु/भाव)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); ‘(तत्)’ इति निहितं विशेष्यं प्रति