Previous Verse
Next Verse

Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 7

बुद्ध्या प्रकृतिर् अव्यक्तं तत्त्वानां परमेश्वरः विद्या ज्ञेया नरश्रेष्ठ विधिश् च परमः स्मृतः //

この偈(7)は神聖を讃え、聖なる言葉を聞き憶念することが功徳をもたらすと示す。

buddhyāby/through intellect
buddhyā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
prakṛtiḥnature, prakṛti
prakṛtiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
avyaktamunmanifest
avyaktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootavyakta (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative 1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषणम्
tattvānāmof the principles
tattvānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootparama (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); कर्मधारयः (परमः ईश्वरः)
vidyāknowledge
vidyā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
jñeyāto be known, knowable
jñeyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√jñā (धातु) + ya (कृत् प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
nara-śreṣṭhaO best of men
nara-śreṣṭha:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणां श्रेष्ठः)
vidhiḥordinance, rule; (also: Brahmā)
vidhiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
paramaḥsupreme
paramaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषणम्
smṛtaḥis said/remembered (as)
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) + ta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); कर्मणि प्रयोगे विधेयः (predicative)
Vasiṣṭha to the king.