Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 20
Devanagari script
इत्य् उक्तवांस् तदा दक्षः संप्रमूढेन चेतसा शापार्थम् आत्मनश् चैव येनोक्ता वै महर्षयः तथोक्ता पितरं सा वै क्रुद्धा देवी तम् अब्रवीत् //
Translation
この箇所は「20」という番号のみで梵文本文がないため、意味のある翻訳ができません。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तवान्having said
उक्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्तवत् (कृत्प्रत्यय)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having said’
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संप्रमूढेनwith a bewildered
संप्रमूढेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसंप्रमूढ (प्रातिपदिक; भू धातोः क्त)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (qualifying चेतसा)
चेतसाmind
चेतसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
शापार्थम्for the purpose of a curse
शापार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootशाप + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शापस्य अर्थः)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
येनby whom; whereby
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धे ‘by whom/whereby’
उक्ताःwere addressed/spoken
उक्ताः:
Kriya (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘were spoken/addressed’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle)
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; ‘so/likewise’
उक्ताःwere spoken
उक्ताः:
Kriya (क्रिया; passive predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; (elliptic: ‘were spoken [words]’)
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
क्रुद्धाangry
क्रुद्धा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक; क्रुध् धातोः क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying देवी/सा)
देवीthe goddess (Satī)
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator voice (implicit/compilational) setting up Satī’s reply