Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 14

Uddhava’s Departure to Badarikāśrama and Vidura’s Turn Toward Maitreya

Devanagari script

इत्याद‍ृतोक्त: परमस्य पुंस: प्रतिक्षणानुग्रहभाजनोऽहम् । स्‍नेहोत्थरोमा स्खलिताक्षरस्तं मुञ्चञ्छुच: प्राञ्जलिराबभाषे ॥ १४ ॥

Transliteration

ity ādṛtoktaḥ paramasya puṁsaḥ pratikṣaṇānugraha-bhājano ’ham snehottha-romā skhalitākṣaras taṁ muñcañ chucaḥ prāñjalir ābabhāṣe

Translation

至上主がこのように一瞬ごとに恩寵を垂れ、深い慈愛をもって私に語りかけられたとき、涙に言葉は途切れ、身は法悦に震えた。涙をぬぐい、合掌して私はヴィドゥラにこう語った。

Synonyms

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• आदृत-उक्तः: addressed with honor
• आदृत-उक्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ+दृ (धातु) → आदृत (कृदन्त) + वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: कर्मधारय: ‘आदृतः (respected) + उक्तः (addressed/spoken to)’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of अहम्)

• परमस्य: of the Supreme
• परमस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण (of पुंसः)

• पुंसः: of the Person (Lord)
• पुंसः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रति-क्षण-अनुग्रह-भाजनः: a recipient of grace at every moment
• प्रति-क्षण-अनुग्रह-भाजनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय) + क्षण (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: समास (determinative chain): ‘each-moment + grace + recipient’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate of अहम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• स्नेह-उत्थ-रोमा: with hair standing on end from affection
• स्नेह-उत्थ-रोमा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक) + उत्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक) + रोमान्/रोम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ‘from affection (snehāt) arisen (uttha) + hairs (romā)’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of अहम्)

• स्खलित-अक्षरः: with faltering words
• स्खलित-अक्षरः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्खलित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ‘stumbling + syllables/letters’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of अहम्)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• मुञ्चन्: releasing, letting go
• मुञ्चन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) → मुञ्चत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (converbial: ‘while releasing’)

• शुचः: sorrows, griefs
• शुचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुच्/शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन

• प्राञ्जलिः: with folded hands
• प्राञ्जलिः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘with joined palms’

• आबभाषे: spoke
• आबभाषे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Characters & Entities

• Uddhava
• Sri Krishna

FAQs

What are the signs of devotional ecstasy described in Srimad Bhagavatam Canto 3?

This verse describes classic bhakti symptoms: standing of bodily hairs (romaharsha), faltering speech, folded hands, and tears—arising from deep love and Krishna’s mercy.

Why does Uddhava speak with tears and faltering words to Krishna?

Uddhava has been respectfully addressed by Krishna and feels overwhelming gratitude and separation-sorrow, so his voice breaks and tears flow as he offers humble words with folded hands.

How can this teaching be applied in modern devotional life?

Approach God and saints with humility (prāñjali), cultivate loving remembrance, and accept that sincere devotion may soften the heart—expressed as gratitude, repentance, and deep emotion rather than mere formality.