Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 11
The Slaying of Hiraṇyākṣa and the Triumph of Varāha
Devanagari script
तां स आपततीं वीक्ष्य भगवान् समवस्थित: । जग्राह लीलया प्राप्तां गरुत्मानिव पन्नगीम् ॥ ११ ॥
Transliteration
tāṁ sa āpatatīṁ vīkṣya bhagavān samavasthitaḥ jagrāha līlayā prāptāṁ garutmān iva pannagīm
Translation
主は自らに飛来する棍棒を見て、その場に揺るがず立ち、鳥王ガルダが蛇を捕らえるように、戯れのごとく容易に受け止められた。
Synonyms
ताम्her/that (female)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-रूप
आपततीम्rushing/falling upon (her)
आपततीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआपत् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पतन्ती/आपतन्ती’ = falling/charging
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवीक्ष् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समवस्थितःstanding firm
समवस्थितः:
Karta-anvayi (कर्तृ-सम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अव-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘standing firm/being stationed’
जग्राहseized
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लीलयाplayfully; by sport
लीलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
प्राप्ताम्having come near
प्राप्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘having reached/come near’
गरुत्मान्Garuḍa
गरुत्मान्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootगरुत्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
पन्नगीम्a serpent (female)
पन्नगीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपन्नगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
Characters & Entities
B
Bhagavān (Śrī Viṣṇu/Varāha)G
GaruḍaFAQs
This verse shows Bhagavān standing unshaken and catching the attacker with ease—His victory is natural and effortless, like Garuḍa seizing a serpent.
Garuḍa is famed for overpowering serpents; the comparison highlights how the Lord’s supremacy makes even a fierce assault insignificant.
It teaches steadiness and faith: when one takes shelter of Bhagavān, fear and opposition are ultimately powerless before His protection.