Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 16

Varāha Confronts Hiraṇyākṣa: The Challenge, the Rescue of Earth, and the Opening of the Mace-Duel

पुनर्गदां स्वामादाय भ्रामयन्तमभीक्ष्णश: । अभ्यधावद्धरि: क्रुद्ध: संरम्भाद्दष्टदच्छदम् ॥ १६ ॥

punar gadāṁ svām ādāya bhrāmayantam abhīkṣṇaśaḥ abhyadhāvad dhariḥ kruddhaḥ saṁrambhād daṣṭa-dacchadam

魔は再び自らの棍棒を取り、幾度も振り回し、怒りに唇を噛んだ。そのとき主ハリも憤りを現し、彼に向かって突進された。

पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: ‘again’)
गदाम्the mace
गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (agreeing with गदाम्)
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund) from √दा ‘to take’ with आ-; ‘having taken’
भ्रामयन्तम्whirling
भ्रामयन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभ्रामयत् (कृदन्त; √भ्रम् + णिच्)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त causative participle, पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘whirling (it)’
अभीक्ष्णशःrepeatedly
अभीक्ष्णशः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णशः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: ‘repeatedly/again and again’)
अभ्यधावत्rushed
अभ्यधावत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धाव् (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; √धाव् ‘to run’ with अभि-; ‘rushed toward’
हरिःHari
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक; √क्रुध् + क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम्
संरम्भात्from rage
संरम्भात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootसंरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (ablative singular); हेतौ (cause) ‘from/through fury’
दष्ट-दच्छदम्biting his lip
दष्ट-दच्छदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदष्ट (कृदन्त; √दंश्/दश् + क्त) + दच्छद (प्रातिपदिक; दत्+छद ‘lip/covering of teeth’)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्मधारयः; ‘with bitten lip’ (lit. ‘bitten-lip’)
H
Hari (Lord Varāha)
H
Hiraṇyākṣa

FAQs

This verse describes Lord Hari (Varāha) re-taking His mace and charging the demon as he keeps whirling his weapon—showing the Lord’s decisive protection of dharma through divine combat.

Hiraṇyākṣa repeatedly brandished and spun the mace in battle; provoked by the demon’s aggression, the Lord—stirred by combat—advanced swiftly, lips clenched in determined wrath.

Stand firm against harmful forces: when adharma becomes relentless, respond with disciplined determination—protecting what is right without hesitation.