Adhyaya 6

Verse 1

श्रीप्रह्राद उवाच कौमार आचरेत्प्राज्ञो धर्मान्भागवतानिह । दुर्लभं मानुषं जन्म तदप्यध्रुवमर्थदम् ॥ १ ॥

シュリー・プラフラーダは言った。「賢き者は幼少の時より、この世でバガヴァタ・ダルマ、すなわち主へのバクティ奉仕を実践すべきである。人身は得難く、無常であっても至高の意義をもたらす。」

Verse 2

यथा हि पुरुषस्येह विष्णो: पादोपसर्पणम् । यदेष सर्वभूतानां प्रिय आत्मेश्वर: सुहृत् ॥ २ ॥

この人の世においては、ヴィシュヌの蓮華の御足に近づき帰依することこそふさわしい。主は万生類に最も愛され、魂の主であり、すべての善き友である。

Verse 3

सुखमैन्द्रियकं दैत्या देहयोगेन देहिनाम् । सर्वत्र लभ्यते दैवाद्यथा दु:खमयत्नत: ॥ ३ ॥

ダイティヤの家に生まれた友よ。身体が感官の対象に触れて得る感覚的な সুখは、過去の業に従い、どの生においても天の配剤として得られる。苦しみもまた、努力せずとも訪れるのと同じである。

Verse 4

तत्प्रयासो न कर्तव्यो यत आयुर्व्यय: परम् । न तथा विन्दते क्षेमं मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४ ॥

ただ寿命を費やすだけの努力はなすべきではない。そこに真の安穏はない。ムクンダの蓮華の御足こそ、至上の安らぎと救いである॥4॥

Verse 5

ततो यतेत कुशल: क्षेमाय भवमाश्रित: । शरीरं पौरुषं यावन्न विपद्येत पुष्कलम् ॥ ५ ॥

ゆえに、輪廻の世にあっても、善悪を弁える者は、身体が健やかで力が衰えぬうちに、至上の安穏を得るため励むべきである॥5॥

Verse 6

पुंसो वर्षशतं ह्यायुस्तदर्धं चाजितात्मन: । निष्फलं यदसौ रात्र्यां शेतेऽन्धं प्रापितस्तम: ॥ ६ ॥

人の寿命は百年と言われるが、自己を制せぬ者はその半分を空しく失う。夜ごと無明の闇に覆われて眠るゆえ、実質の生は五十年に等しい॥6॥

Verse 7

मुग्धस्य बाल्ये कैशोरे क्रीडतो याति विंशति: । जरया ग्रस्तदेहस्य यात्यकल्पस्य विंशति: ॥ ७ ॥

惑いの幼年と遊びに耽る少年期に二十年が過ぎ、また老いに蝕まれ何も成し得ぬ老年にも二十年が空しく過ぎ去る॥7॥

Verse 8

दुरापूरेण कामेन मोहेन च बलीयसा । शेषं गृहेषु सक्तस्य प्रमत्तस्यापयाति हि ॥ ८ ॥

満たされぬ欲望と強大な迷妄により、人は家族生活への執着を深める。かくして狂乱した者は残りの歳月も浪費し、献身奉仕（バクティ）に身を捧げられない॥8॥

Verse 9

को गृहेषु पुमान्सक्तमात्मानमजितेन्द्रिय: । स्‍नेहपाशैर्द‍ृढैर्बद्धमुत्सहेत विमोचितुम् ॥ ९ ॥

感官を制せず家の生活に執着する者が、家族への愛着の堅い縄に縛られた自分を、どうして自ら解き放てようか。

Verse 10

को न्वर्थतृष्णां विसृजेत्प्राणेभ्योऽपि य ईप्सित: । यं क्रीणात्यसुभि: प्रेष्ठैस्तस्कर: सेवको वणिक् ॥ १० ॥

命よりも望まれる財への渇愛を、いったい誰が捨てられようか。盗賊も兵士・奉公人も商人も、愛しい命を賭して財を得ようとする。

Verse 11

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

家族への愛に心が満ちる者が、その交わりをどうして捨てられよう。慈しみ深い愛妻が密やかな場で甘い言葉と喜びを与え、幼子のたどたどしくも愛らしい声が父の心を縛る—その心がどうして離欲となろうか。

Verse 12

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

彼は息子たち、心に愛しい娘たち、兄弟姉妹、老いた父母、心地よい家と調度、家系の生業、家畜や召使いたちを思い続ける—それらをどうして捨てられようか。

Verse 13

कथं प्रियाया अनुकम्पिताया: सङ्गं रहस्यं रुचिरांश्च मन्त्रान् । सुहृत्सु तत्स्‍नेहसित: शिशूनां कलाक्षराणामनुरक्तचित्त: ॥ ११ ॥ पुत्रान्स्मरंस्ता दुहितृर्हृदय्या भ्रातृन् स्वसृर्वा पितरौ च दीनौ । गृहान् मनोज्ञोरुपरिच्छदांश्च वृत्तीश्च कुल्या: पशुभृत्यवर्गान् ॥ १२ ॥ त्यजेत कोशस्कृदिवेहमान: कर्माणि लोभादवितृप्तकाम: । औपस्थ्यजैह्वं बहुमन्यमान: कथं विरज्येत दुरन्तमोह: ॥ १३ ॥

貪りに満たされぬ欲望の家人は、蚕が繭を紡いで自ら閉じ込められるように、業の殻を作ってそこに囚われる。性器と舌の二つの快楽を重んじるかぎり、この尽きぬ迷いからどうして離染できようか。

Verse 14

कुटुम्बपोषाय वियन्निजायु र्न बुध्यतेऽर्थं विहतं प्रमत्त: । सर्वत्र तापत्रयदु:खितात्मा निर्विद्यते न स्वकुटुम्बराम: ॥ १४ ॥

家族の扶養に執着する者は、尊い寿命を空しく費やしていることを悟らない。三重の苦に悩まされても、家族への愛着ゆえに世俗への厭離が起こらない。

Verse 15

वित्तेषु नित्याभिनिविष्टचेता विद्वांश्च दोषं परवित्तहर्तु: । प्रेत्येह वाथाप्यजितेन्द्रियस्त- दशान्तकामो हरते कुटुम्बी ॥ १५ ॥

家計の務めに執着し感官を制せぬ者は、心を常に財の蓄積へ沈める。他人の財を奪えば国法の罰と死後ヤマラージャの裁きがあると知りつつ、静まらぬ欲望に駆られて欺き続ける。

Verse 16

विद्वानपीत्थं दनुजा: कुटुम्बं पुष्णन्स्वलोकाय न कल्पते वै । य: स्वीयपारक्यविभिन्नभाव- स्तम: प्रपद्येत यथा विमूढ: ॥ १६ ॥

友よ、阿修羅の子らよ！この世では学識ある者でさえ「これは我がもの、あれは他人のもの」と分別し、狭い家族観のもとで家の糧を整えることに明け暮れる。猫や犬のように霊的知を受け入れられず、無明に覆われてしまう。

Verse 17

यतो न कश्चित् क्व‍ च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामद‍ृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥

至上主の真知を欠く者は、いついかなる国においても物質の束縛から自らを解き放てなかった。感官の享楽に溺れ、女を目標とする者は、魅惑的な女の手の中の玩具となり、子孫の連鎖という枷で縛られる。ゆえに阿修羅の子らよ、欲境に魂を奪われた者どもの交わりを遠く退け、諸天の根源たる原初神ナーラーヤナに帰依せよ。ナーラーヤナの奉仕者の究極の目的はアパヴァルガ、解脱である。

Verse 18

यतो न कश्चित् क्व‍ च कुत्रचिद् वा दीन: स्वमात्मानमलं समर्थ: । विमोचितुं कामद‍ृशां विहार- क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्ग: ॥ १७ ॥ ततो विदूरात् परिहृत्य दैत्या दैत्येषु सङ्गं विषयात्मकेषु । उपेत नारायणमादिदेवं स मुक्तसङ्गैरिषितोऽपवर्ग: ॥ १८ ॥

至上主の真知を欠く者は、いついかなる国においても物質の束縛から自らを解き放てなかった。感官の享楽に溺れ、女を目標とする者は、魅惑的な女の手の中の玩具となり、子孫の連鎖という枷で縛られる。ゆえに阿修羅の子らよ、欲境に魂を奪われた者どもの交わりを遠く退け、諸天の根源たる原初神ナーラーヤナに帰依せよ。ナーラーヤナの奉仕者の究極の目的はアパヴァルガ、解脱である。

Verse 19

न ह्यच्युतं प्रीणयतो बह्वायासोऽसुरात्मजा: । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सिद्धत्वादिह सर्वत: ॥ १९ ॥

おおアスラの子らよ、不落のアチュタ・ナーラーヤナを喜ばせるのに大きな労は要らぬ。彼は万有のパラマートマーであり父であるゆえ、いかなる境遇でもバクティにより礼拝できる。

Verse 20

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

不動の存在から梵天に至るまで、あらゆる物質の変化、マハット・タットヴァ、そして三グナの均衡と交錯の中にも、ただ一なる不滅のバガヴァーン・イーシュヴァラがパラマートマーとして遍在する。

Verse 21

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

その唯一不滅のバガヴァーン・イーシュヴァラは、グナの中にも、グナの均衡にも、グナの交錯にも、パラマートマーとして遍在する。多様のただ中にあっても、その一性が輝く。

Verse 22

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

彼は自ら、内なる自己（プラティヤグ・アートマン）としても、また見える姿としても現れる。『遍されるもの』『遍するもの』と示されるが、実のところ指示し得ず、不二にして不変、分割なき存在である。

Verse 23

परावरेषु भूतेषु ब्रह्मान्तस्थावरादिषु । भौतिकेषु विकारेषु भूतेष्वथ महत्सु च ॥ २० ॥ गुणेषु गुणसाम्ये च गुणव्यतिकरे तथा । एक एव परो ह्यात्मा भगवानीश्वरोऽव्यय: ॥ २१ ॥ प्रत्यगात्मस्वरूपेण द‍ृश्यरूपेण च स्वयम् । व्याप्यव्यापकनिर्देश्यो ह्यनिर्देश्योऽविकल्पित: ॥ २२ ॥ केवलानुभवानन्दस्वरूप: परमेश्वर: । माययान्तर्हितैश्वर्य ईयते गुणसर्गया ॥ २३ ॥

彼はパラメーシュヴァラ、ただ霊的体験によって知られるサット・チット・アーナンダそのもの。外なるマーヤーの幕により威光が隠され、グナの創造に執する無神論者には、あたかも存在しないかのように映る。

Verse 24

तस्मात्सर्वेषु भूतेषु दयां कुरुत सौहृदम् । भावमासुरमुन्मुच्य यया तुष्यत्यधोक्षज: ॥ २४ ॥

ゆえに、アスラに生まれた若き友らよ、すべての生きものに慈悲と親愛を示しなさい。悪魔的な心を捨て、怨みと二元を離れて行い、アドホークシャジャなるシュリー・ハリを喜ばせなさい。

Verse 25

तुष्टे च तत्र किमलभ्यमनन्त आद्ये किं तैर्गुणव्यतिकरादिह ये स्वसिद्धा: । धर्मादय: किमगुणेन च काङ्‌क्षितेन सारं जुषां चरणयोरुपगायतां न: ॥ २५ ॥

無限なる根源の主が満足されるなら、献身者に得られぬものがあろうか。グナを超えた者に、ダルマ・アルタ・カーマ・モークシャは何の用か。われらはただ主の蓮華の御足を讃歌するのみ。

Verse 26

धर्मार्थकाम इति योऽभिहितस्त्रिवर्ग ईक्षा त्रयी नयदमौ विविधा च वार्ता । मन्ये तदेतदखिलं निगमस्य सत्यं स्वात्मार्पणं स्वसुहृद: परमस्य पुंस: ॥ २६ ॥

ダルマ・アルタ・カーマはヴェーダでトリ・ヴァルガと説かれ、学び、ヴェーダ儀礼、論理、統治と刑罰の学、そして生計の諸手段も含まれる。私はこれらをヴェーダの外面的題目、すなわち物質的と見る。だが至上のプルシャ、ヴィシュヌの蓮華の御足への自己奉献こそ超越の真髄である。

Verse 27

ज्ञानं तदेतदमलं दुरवापमाह नारायणो नरसख: किल नारदाय । एकान्तिनां भगवतस्तदकिञ्चनानां पादारविन्दरजसाप्लुतदेहिनां स्यात् ॥ २७ ॥

この清らかな知は得難い——生類の友ナル・サカなるナーラーヤナは、かつてナーラダにそう説いた。バガヴァーンに一途に帰依し、無所有で、聖者の蓮華の御足の塵により身を清めた者にこそ、この知は開かれる。

Verse 28

श्रुतमेतन्मया पूर्वं ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । धर्मं भागवतं शुद्धं नारदाद्देवदर्शनात् ॥ २८ ॥

プラフラーダは言った。「この知は以前、神々を観る聖者ナーラダ・ムニより聞いた。これは理知と確証を伴う清浄なるバ―ガヴァタ・ダルマであり、物質の汚れを離れている。」

Verse 29

श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥

ダイティヤの子らは言った。「親愛なるプラフラーダよ、シュクラーチャーリヤの子サンダとアマルカ以外に、私たちも君も他の師を知らない。私たちは子供で、彼らが私たちを統べるのだ。」

Verse 30

श्रीदैत्यपुत्रा ऊचु: प्रह्राद त्वं वयं चापि नर्तेऽन्यं विद्महे गुरुम् । एताभ्यां गुरुपुत्राभ्यां बालानामपि हीश्वरौ ॥ २९ ॥ बालस्यान्त:पुरस्थस्य महत्सङ्गो दुरन्वय: । छिन्धि न: संशयं सौम्य स्याच्चेद्विस्रम्भकारणम् ॥ ३० ॥

宮中にいる子供が偉大な聖者と交わるのは難しい。やさしい友よ、疑いを断ってくれ――どうして君はナーラダ牟尼の教えを聞けたのか。