Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 25

The Six Dvīpas Beyond Jambūdvīpa and the Cosmic Boundary of Lokāloka

तस्यापि प्रैयव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथि: सोऽपि विभज्य सप्त वर्षाणि पुत्रनामानि तेषु स्वात्मजान् पुरोजवमनोजवपवमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वधारसंज्ञान्निधाप्याधिपतीन् स्वयं भगवत्यनन्त आवेशितमतिस्तपोवनं प्रविवेश ॥ २५ ॥

tasyāpi praiyavrata evādhipatir nāmnā medhātithiḥ so ’pi vibhajya sapta varṣāṇi putra-nāmāni teṣu svātmajān purojava-manojava-pavamāna-dhūmrānīka-citrarepha-bahurūpa-viśvadhāra-saṁjñān nidhāpyādhipatīn svayaṁ bhagavaty ananta ā-veśita-matis tapovanaṁ praviveśa.

この島の支配者もまたプリヤヴラタの子で、名をメーダーティティという。彼は島を七つの地方に分け、それぞれを自らの子の名で呼び、プurojava、Manojava、Pavamāna、Dhūmrānīka、Citrarepha、Bahurūpa、Viśvadhāraを王として据えた。分割と統治を整えた後、メーダーティティは退き、至上主アナンタの蓮華の御足に心を定めるため、修行にふさわしい森へ入った。

tasyaof that (island)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also)
prai-yavrataḥa descendant of Priyavrata
prai-yavrataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootprai-yavrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वंश/गोत्रवाचक
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic: indeed)
adhipatiḥruler
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nāmnāby name
nāmnā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
medhātithiḥMedhātithi
medhātithiḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmedhātithi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formparticle: also
vibhajyahaving divided
vibhajya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvi-bhaj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'having divided'
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्; varṣāṇi इत्यस्य विशेषणम्
varṣāṇiregions/tracts (varṣas)
varṣāṇi:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
putra-nāmāninamed after (his) sons
putra-nāmāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootputra (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (पुत्राणां नामानि)
teṣuin them
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, सप्तमी, बहुवचन
sva-ātmajānhis own sons
sva-ātmajān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + ātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य आत्मजाः)
purojava-manojava-pavamāna-dhūmrānīka-citrarepha-bahurūpa-viśvadhāra-saṁjñānnamed Purojava, Manojava, Pavamāna, Dhūmrānīka, Citrarepha, Bahurūpa, Viśvadhāra
purojava-manojava-pavamāna-dhūmrānīka-citrarepha-bahurūpa-viśvadhāra-saṁjñān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpurojava (प्रातिपदिक) + manojava (प्रातिपदिक) + pavamāna (प्रातिपदिक) + dhūmrānīka (प्रातिपदिक) + citrarepha (प्रातिपदिक) + bahurūpa (प्रातिपदिक) + viśvadhāra (प्रातिपदिक) + saṁjñā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नामसमाहार-द्वन्द्वः (एतेषां संज्ञा यस्य) — 'bearing the names ...'
nidhāpyahaving appointed
nidhāpya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootni-dhā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'having installed/appointed'
adhipatīnas rulers
adhipatīn:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
svayamhimself
svayam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वयम् (reflexive adverb)
bhagavatiin the Lord
bhagavati:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेष्यः अनन्तः
ananteAnanta
anante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootananta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भगवति इत्यस्य विशेषण/समानााधिकरण
ā-veśita-matiḥwhose mind was absorbed
ā-veśita-matiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-veśita (कृदन्त-प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (आवेशिता मतिः यस्य)
tapo-vanamforest of austerity
tapo-vanam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तपसः वनम्)
praviveśaentered
praviveśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
M
Medhātithi
P
Priyavrata
A
Ananta (Śeṣa)
P
Purojava
M
Manojava
P
Pavamāna
D
Dhūmrānīka
C
Citrarepha
B
Bahurūpa
V
Viśvadhāra

FAQs

Medhātithi is a descendant of Priyavrata who rules that region, divides it into seven varṣas, appoints his sons as governors, and then retires to a forest of austerity with his mind absorbed in Bhagavān Ananta.

After establishing orderly governance through his sons, he turned inward for spiritual realization—absorbing his mind in Ananta and adopting the life of austerity, showing the Bhagavata ideal of combining duty with renunciation.

Fulfill responsibilities responsibly (delegate and create stability), but keep a clear spiritual priority—cultivating steady remembrance of the Lord and making time for disciplined sādhana and detachment.