Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Dvitiya Skandha, Shloka 14

Brahmā’s Tapasya, the Vision of Vaikuṇṭha, and the Lord’s Seed Instructions

Catuḥ-śloki

श्रीर्यत्र रूपिण्युरुगायपादयो: करोति मानं बहुधा विभूतिभि: । प्रेङ्खं श्रिता या कुसुमाकरानुगै- र्विगीयमाना प्रियकर्म गायती ॥ १४ ॥

śrīr yatra rūpiṇy urugāya-pādayoḥ karoti mānaṁ bahudhā vibhūtibhiḥ preṅkhaṁ śritā yā kusumākarānugair vigīyamānā priya-karma-gāyatī

そこでは、超越の姿をもつ吉祥天・ラクシュミーが、広く讃えられる主の蓮華の御足に愛の奉仕を捧げ、さまざまな荘厳によって敬意を表している。春に従う黒蜂に促されてブランコに寄り、常の伴侶たちとともに、主の愛すべき御業の栄光を歌い上げる。

śrīḥŚrī (Lakṣmī)
śrīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Prathamā, Ekavacana
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormAvyaya; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
rūpiṇīembodied; in visible form
rūpiṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषणम् (śrīḥ)
urugāya-pādayoḥof the two feet of Urugāya (the widely sung Lord)
urugāya-pādayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rooturugāya + pāda (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga pāda; Ṣaṣṭhī? actually Saptamī-dvivacana? Form pādayoḥ = Ṣaṣṭhī (Genitive/6th) or Saptamī (Locative/7th), Dvivacana (Dual); here genitive ‘of the two feet’; सम्बन्ध
karotidoes; renders
karoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Parasmaipada
mānamhonor; reverence
mānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāna (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka (Neuter), Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana
bahudhāin many ways
bahudhā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbahudhā (अव्यय)
FormAvyaya; क्रियाविशेषण (adverb)
vibhūtibhiḥwith opulences; manifestations
vibhūtibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvibhūti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Instrumental/3rd), Bahuvacana
preṅkhama swing
preṅkham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpreṅkha (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
śritāhaving taken refuge in; seated on
śritā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśri (धातु) → śrita (कृदन्त, क्त)
FormKta-participle (past passive participle), Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषणम् (śrīḥ)
who (she)
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
kusumā-kara-anugaiḥby attendants of the flower-groves (spring’s followers)
kusumā-kara-anugaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkusuma + ākara + anuga (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga anuga; Tṛtīyā, Bahuvacana; ‘by followers of the flower-garden/spring’ (i.e., bees, cuckoos etc.); करणम्
vigīyamānābeing sung; being praised
vigīyamānā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + gā (धातु) → vigīyamāna (कृदन्त, शानच्; कर्मणि)
FormVartamāna-kṛdanta (present passive participle), Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; विशेषणम् (śrīḥ)
priya-karma-gāyatīsinging of (His) beloved deeds
priya-karma-gāyatī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpriya + karma + gāyatī (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; gāyatī = वर्तमानकृदन्त/नामधातु-प्राय (agent noun ‘singing’); compound ‘singing dear deeds’ used as epithet of śrīḥ
Ś
Śrī (Lakṣmī Devī)
B
Bhagavān (the Lord, Nārāyaṇa/Vāsudeva)

FAQs

This verse describes Śrī (Lakṣmī) personally honoring and serving the Lord’s lotus feet in many ways, absorbed in His divine opulences and singing of His beloved deeds while being glorified by His attendants.

In Canto 2 Chapter 9, Śukadeva is portraying the spiritual realm and the Lord’s transcendental position—showing that even Lakṣmī’s supreme perfection is loving service and glorification of Bhagavān.

Make time for kīrtana and hearing/reciting the Lord’s līlās daily; this shifts attention from temporary anxieties to devotional remembrance, strengthening gratitude, purity, and steady bhakti.