Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 15
Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa
Devanagari script
एतत् पुरन्दरो ज्ञात्वा सप्तमेऽस्मिन् किलान्तरे । तपोविशङ्कितो ब्रह्मन्नारेभे तद्विघातनम् ॥ १५ ॥
Transliteration
etat purandaro jñātvā saptame ’smin kilāntare tapo-viśaṅkito brahmann ārebhe tad-vighātanam
Translation
ブラーフマナよ、現今の第七マンヴァンタラにおいて、プランダラ（インドラ）はマールカンデーヤの苦行を知り、その神通の増大を恐れて修行を妨げようとした。
Synonyms
एतत्this (matter)
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
पुरन्दरःPurandara (Indra)
पुरन्दरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having known)
सप्तमेin the seventh
सप्तमे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक/संख्याविशेषण, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
किलindeed / it is said
किल:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle), प्रसिद्ध्यर्थ/अनुनयार्थ (indeed/it is said)
अन्तरेduring the interval
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; कालवाचक (time-interval)
तपः-विशङ्कितःalarmed about the austerity
तपः-विशङ्कितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + विशङ्कित (कृदन्त)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (tapas-viśaṅkita = तपसः विशङ्कितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
ब्रह्मन्O brāhmaṇa
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
आरेभेbegan
आरेभे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरभ् (धातु) उपसर्ग-आ + लिट्
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तत्-विघातनम्the obstruction of that (austerity)
तत्-विघातनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक) + विघातन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (tad-vighātanam = तस्य विघातनम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
Characters & Entities
P
Purandara (Indra)FAQs
This verse shows Indra becoming fearful that powerful tapasya may threaten his position, so he attempts to disrupt the ascetic’s practice.
Śukadeva Gosvāmī speaks, addressing Parīkṣit Mahārāja as “O brāhmaṇa,” while narrating Indra’s reaction to the sage’s austerities.
When sincere practice strengthens, distractions and tests may increase—so one should remain steady, vigilant, and committed to one’s sādhana.