Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 23

Paramparā of the Atharva Veda and Purāṇas; Definition of a Purāṇa

Daśa-lakṣaṇam

Devanagari script

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं लैङ्गं सगारुडं । नारदीयं भागवतमाग्नेयं स्कान्दसंज्ञितम् ॥ २३ ॥ भविष्यं ब्रह्मवैवर्तं मार्कण्डेयं सवामनम् । वाराहं मात्स्यं कौर्मं च ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट् ॥ २४ ॥

Transliteration

brāhmaṁ pādmaṁ vaiṣṇavaṁ ca śaivaṁ laiṅgaṁ sa-gāruḍaṁ nāradīyaṁ bhāgavatam āgneyaṁ skānda-saṁjñitam

Translation

十八の大プラーナは次のとおりである：ブラフマ、パドマ、ヴィシュヌ（ヴァイシュナヴァ）、シヴァ、リンガ、ガルダ、ナーラダ、バーガヴァタ、アグニ、スカンダ、バヴィシュヤ、ブラフマ・ヴァイヴァルタ、マールカンデーヤ、ヴァーマナ、ヴァラーハ、マツヤ、クールマ、ブラフマーンダ・プラーナ。

Synonyms

• ब्राह्मम्: (the) Brāhma Purāṇa
• ब्राह्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; पुराणनाम (name of a Purāṇa)

• पाद्मम्: Padma Purāṇa
• पाद्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• वैष्णवम्: Viṣṇu Purāṇa
• वैष्णवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• शैवम्: Śiva Purāṇa
• शैवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• लैङ्गम्: Liṅga Purāṇa
• लैङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लैङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• स-गारुडम्: (the) Gāruḍa Purāṇa
• स-गारुडम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश) + गारुड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुष/उपपदसमास (with/including Garuḍa)

• नारदीयम्: Nārada Purāṇa
• नारदीयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारदीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• भागवतम्: Bhāgavata Purāṇa
• भागवतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भागवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• आग्नेयम्: Agni Purāṇa
• आग्नेयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुराणनाम

• स्कान्द-संज्ञितम्: called ‘Skānda’
• स्कान्द-संज्ञितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्कान्द (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; धातु: सं-ज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘संज्ञित’ = ‘called’; तत्पुरुष (called Skānda)

Purport

Śrīla Jīva Gosvāmī has quoted from the Varāha Purāṇa, Śiva Purāṇa and Matsya Purāṇa in confirmation of the above two verses.

Characters & Entities

• Nārada
• Viṣṇu
• Śiva
• Agni
• Skanda
• Garuḍa

FAQs

Where does the Srimad Bhagavatam list the names of the Puranas?

In Canto 12, Chapter 7, Śukadeva Gosvāmī enumerates the Purāṇas, including the Bhāgavata, as part of describing Purāṇic literature.

Why is the Bhāgavata Purāṇa mentioned among other Puranas here?

Śukadeva is presenting the traditional catalog of Purāṇas; the Bhāgavata is included as one of the Mahāpurāṇas within that broader scriptural framework.

Practical application: how should a devotee use this verse today?

It helps a student of bhakti recognize the wider Purāṇic canon while understanding the Bhāgavata’s place within Vedic literature, encouraging systematic study rather than confusion about sources.