Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Kṛṣṇa Kills Dantavakra; Balarāma’s Pilgrimage and the Slaying of Romaharṣaṇa

श्रीशुक उवाच शिशुपालस्य शाल्वस्य पौण्ड्रकस्यापि दुर्मति: । परलोकगतानां च कुर्वन् पारोक्ष्यसौहृदम् ॥ १ ॥ एक: पदाति: सङ्‌क्रुद्धो गदापाणि: प्रकम्पयन् । पद्‍भ्यामिमां महाराज महासत्त्वो व्यद‍ृश्यत ॥ २ ॥

śrī-śuka uvāca śiśupālasya śālvasya pauṇḍrakasyāpi durmatiḥ para-loka-gatānāṁ ca kurvan pārokṣya-sauhṛdam

シュカデーヴァ・ゴースワーミーは言った。「王よ、すでに他界したシシュパーラ、シャールヴァ、パウンドラカへの友情から、邪悪なダンタヴァクラは激怒して戦場に現れました。その強力な戦士はたった一人、徒歩で棍棒を手にし、その足音で大地を揺るがしました。」

एकःone, single
एकः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
पदातिःa foot-soldier (infantryman)
पदातिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सङ्क्रुद्धःenraged
सङ्क्रुद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) → सङ्क्रुद्ध (क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गदा-पाणिःone who has a mace in hand
गदा-पाणिः:
Karta (कर्ता/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (गदा यस्य पाणौ सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रकम्पयन्shaking, causing to tremble
प्रकम्पयन्:
Karta (कर्ता/Agent, participial)
TypeVerb
Rootप्र + कम्प् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण
पद्भ्याम्with (his) two feet
पद्भ्याम्:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन
इमाम्this (woman/one)
इमाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
महा-राजO great king
महा-राज:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
महा-सत्त्वःthe great hero
महा-सत्त्वः:
Karta (कर्ता/Subject, apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्यदृश्यतwas seen, appeared
व्यदृश्यत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; ‘वि’ उपसर्ग
Ś
Śiśupāla
Ś
Śālva
P
Pauṇḍraka

FAQs

This verse notes that the wicked-minded person still acts with “indirect friendship” toward those already gone to the next world, highlighting how worldly attachments and rivalries continue to drive one’s actions even after others have died.

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit, continuing the account of events surrounding Kṛṣṇa’s opponents and ensuing conflict.

It cautions that clinging to past rivalries and alliances can cloud judgment; spiritual life advances by replacing such fixation with devotion, discernment, and dharmic action.