Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Kṛṣṇa Comforts His Parents, Restores Ugrasena, Studies with Sāndīpani, and Returns the Guru’s Son

श्रीगुरुरुवाच सम्यक् सम्पादितो वत्स भवद्भ‍य‍ां गुरुनिष्क्रय: । को नु युष्मद्विधगुरो: कामानामवशिष्यते ॥ ४७ ॥

śrī-gurur uvāca samyak sampādito vatsa bhavadbhyāṁ guru-niṣkrayaḥ ko nu yuṣmad-vidha-guroḥ kāmānām avaśiṣyate

霊的師は言った。「愛しい子らよ、汝ら二人は弟子の務め、すなわちグル・ダクシナーを完全に果たした。まことに、汝らのような弟子を持つ師に、いかなる望みがなお残ろうか。」

श्री-गुरुःthe revered teacher
श्री-गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—श्रीमान् गुरु: (कर्मधारयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (properly/well)
सम्पादितःaccomplished
सम्पादितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-√पद्/सम्-√पाद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘accomplished/fulfilled’—गुरुनिष्क्रयः इति विशेषणम्
वत्सO dear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
भवद्भ्याम्by you two
भवद्भ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन; ‘by you two’
गुरु-निष्क्रयःthe teacher’s fee/recompense
गुरु-निष्क्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + निष्क्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—गुरोः निष्क्रयः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
कःwho/what (person)
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
नुindeed/then
नु:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निपातः—प्रश्न/अनुनयार्थक (indeed/then)
युष्मद्-विदha-गुरोःof a teacher like you
युष्मद्-विदha-गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—युष्मद्विधः गुरु: (कर्मधारयः) ततः षष्ठी—युष्मद्विधगुरोः; अर्थः—‘of a teacher like you’
कामानाम्of desires/wishes
कामानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अवशिष्यतेremains
अवशिष्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-शिष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
S
Sāndīpani Muni
K
Kṛṣṇa
B
Balarāma

FAQs

This verse shows that the proper completion of the teacher’s request (guru-niṣkraya/guru-dakṣiṇā) is a sacred duty, and sincere service fully satisfies the guru.

After the two brothers successfully fulfilled their teacher’s request, Sāndīpani Muni blessed them, acknowledging their exemplary discipline, gratitude, and completion of the guru’s recompense.

Honor teachers and mentors through sincere effort, integrity, and completing responsibilities well—offering results with humility rather than seeking recognition.