Home›Srimad Bhagavatam›Ashtama Skandha›Adhyaya 5›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 35

Raivata and Cākṣuṣa Manvantaras; Brahmā’s Prayers at Śvetadvīpa

Prelude to Samudra-manthana

Devanagari script

अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा जात: क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा । अन्त:समुद्रेऽनुपचन्स्वधातून् प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३५ ॥

Transliteration

agnir mukhaṁ yasya tu jāta-vedā jātaḥ kriyā-kāṇḍa-nimitta-janmā antaḥ-samudre ’nupacan sva-dhātūn prasīdatāṁ naḥ sa mahā-vibhūtiḥ

Translation

祭儀において供物を受け取るために生まれたジャータヴェーダの火は、至上主の御口である。その火は海の深みにあって富を生み、また腹中では消化の火となって食を熟し、身を保つ諸分泌を生じさせる。至大の力を具える至上主が、われらに慈悲を垂れ給え。

Synonyms
अग्निःfire
अग्निः:
Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
मुखम्mouth / face
मुखम्:
Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nom/Acc, Singular (predicate)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive, Singular
तुindeed / but
तु:
Sambandha (सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle/contrast/emphasis)
जातवेदाःJātavedas (Agni)
जातवेदाः:
Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
TypeNoun
Rootजात + वेदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: जातस्य वेदाः (he who knows births)
जातःborn
जातः:
Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; PPP: “born”
क्रियाकाण्डनिमित्तजन्माwhose birth is for the purpose of ritual action
क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रिया + काण्ड + निमित्त + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; बहुपद-तत्पुरुष: क्रियाकाण्डस्य निमित्तं (हेतु) यस्य जन्म
अन्तःसमुद्रेwithin the ocean
अन्तःसमुद्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तः (अव्यय) + समुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Locative, Singular; अव्ययीभाव: अन्तः + समुद्रे = “within the ocean”
अनुपचन्cooking / preparing
अनुपचन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/सहक्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-√पच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “cooking/processing”
स्वधातून्his own elements/constituents
स्वधातून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + धातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Accusative, Plural; कर्मधारय: स्वाः धातवः
प्रसीदताम्may (he) be pleased
प्रसीदताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√सद् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; Imperative/benedictive: “let him be gracious”
नःto us
नः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive/Dative plural enclitic
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular
महाविभूतिःthe great glory
महाविभूतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + विभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular; कर्मधारय
Characters & Entities
A
Agni (Jātavedā)
D
Devas

FAQs

This verse describes Agni (Jātavedā) as the Lord’s “mouth,” indicating that sacrificial offerings and ritual fire function as a divine channel under the Supreme’s control.

In their prayers, the devas acknowledge that even ritual systems and their presiding powers arise from and operate by the Supreme Lord, so they seek His favor rather than relying on their own strength.

It teaches reverence for sacred discipline while remembering the ultimate source—offer all actions as service to the Supreme, recognizing that nature and its powers work under His energy.

←Previous Verse
Next Verse→