Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 43

Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention

Devanagari script

तस्य कर्मोत्तमं वीक्ष्य दुर्मर्ष: शक्तिमाददे । तां ज्वलन्तीं महोल्काभां हस्तस्थामच्छिनद्धरि: ॥ ४३ ॥

Transliteration

tasya karmottamaṁ vīkṣya durmarṣaḥ śaktim ādade tāṁ jvalantīṁ maholkābhāṁ hasta-sthām acchinad dhariḥ

Translation

バリ王はインドラの巧みな戦いぶりを見て、怒りを抑えることができなかった。そこで彼は「シャクティ」と呼ばれる、巨大な松明のように燃え盛る別の武器を手にした。しかしインドラは、その武器がまだバリの手にあるうちに粉々に切り裂いた。

Synonyms

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन — Genitive, Singular

• कर्म-उत्तमम्: the excellent deed
• कर्म-उत्तमम्: कर्म (Object of वीक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (उत्तमं कर्म) — Neuter, Accusative, Singular

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: पूर्वक्रिया (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: √ईक्ष् (धातु) → वीक्ष्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वकालिक क्रिया — Gerund (having seen)

• दुर्मर्षः: Durmarṣa (a demon)
• दुर्मर्षः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: दुर्मर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• शक्तिम्: a spear/javelin
• शक्तिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• आददे: took up
• आददे: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ-√दा (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Perfect, 3rd person, Singular, Ātmanepada

• ताम्: that (spear)
• ताम्: कर्म (Object of अच्छिनत्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• ज्वलन्तीम्: blazing
• ज्वलन्तीम्: विशेषण (to ताम्)
• Type: Adjective
• Root: √ज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Present active participle; Feminine, Accusative, Singular

• महा-उल्का-आभाम्: having the radiance of a great meteor
• महा-उल्का-आभाम्: विशेषण (to ताम्)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + उल्का (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (महो्ल्कायाः आभा यस्याः/यथा) — Feminine, Accusative, Singular

• हस्त-स्थाम्: held in the hand
• हस्त-स्थाम्: विशेषण (to ताम्)
• Type: Adjective
• Root: हस्त (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक from √स्था)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (हस्ते स्थिता) — Feminine, Accusative, Singular

• अच्छिनत्: cut off/broke
• अच्छिनत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ-√छिद् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Imperfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada

• हरिः: Hari (Indra/Vishnu epithet; here Indra)
• हरिः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

Characters & Entities

• Durmarṣa
• Hari

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Hari protecting devotees during battles?

This verse shows Hari’s immediate, decisive protection—He neutralizes the demon’s blazing spear before it can be used, demonstrating the Lord’s supremacy over all weapons and threats.

Why did Durmarṣa take up a spear after seeing the opponent’s prowess?

Seeing the extraordinary valor of his opponent, Durmarṣa escalated the fight by selecting a powerful weapon (śakti), but Hari’s superior power rendered it ineffective instantly.

Practical application of this shloka in modern life?

When confronted by intense obstacles, remember that divine shelter (Hari) can remove dangers at their source; cultivate steadiness and reliance on God rather than fear of “blazing” problems.