Sukta 3

Mantra 1

पितृमेधः। ६४ भुरिक् पथ्यापङ्क्तिः, ६७ पथ्याबृहती, ६९, ७१ उपरिष्टाद् बृहती। इ॒यं नारी॑ पतिलो॒कं वृ॑णा॒ना नि प॑द्यत॒ उप॑ त्वा मर्त्य॒ प्रेत॑म्। धर्मं॑ पुरा॒णम॑नुपा॒लय॑न्ती॒ तस्यै॑ प्र॒जां द्रवि॑णं चे॒ह धे॑हि

この女は夫の世界を選び、汝のそばへと降り立て、ああ、死して去りし人よ。古き法（dharma）を守りつつ、彼女に子孫と財とを、ここにおいて授けよ。

Mantra 2

उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ

女よ、起き上がり、生ける者の世へ向かえ。命の尽きたこの人——その傍らに横たわる者——から離れて来たれ。手を取って汝を定めた夫に対して、汝の妻としての務めはすでに成就した。

Mantra 3

अप॑श्यं युव॒तिं नी॒यमा॑नां जी॒वां मृ॒तेभ्यः॑ परिणी॒यमा॑नाम्। अ॒न्धेन॒ यत् तम॑सा॒ प्रावृ॒तासी॑त् प्रा॒क्तो अपा॑चीमनयं॒ तदे॑नाम्

我は見た、若き女がなお生きて、死者の中から導き出され、伴われて外へ出てゆくのを。盲なる闇に覆われていたとき、我は彼女を後ろ向きの道から前へと導いた。

Mantra 4

प्र॒जा॒न॒त्यऽघ्न्ये जीवलो॒कं दे॒वानां॒ पन्था॑मनुसं॒चर॑न्ती । अ॒यं ते॒ गोप॑ति॒स्तं जु॑षस्व स्व॒र्गं लो॒कमधि॑ रोहयैनम्

知りつつあれ、殺すべからざる牝牛（aghnyā）よ、生ける者の世界を。汝は時に従い、神々の道を歩みゆく。これは汝のための家畜の主なり。よろこび受け入れ、彼を上なる天界へと昇らしめよ。

Mantra 5

उप॒ द्यामुप॑ वेत॒समव॑त्तरो न॒दीना॑म्। अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि

天へと、葦（よし）へと至り、汝は川々へと下れ。アグニ（Agni）よ、汝は水の胆（その強き精髄）である。

Mantra 6

यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुनः॑ । क्याम्बू॒रत्र॑ रोहतु शाण्डदू॒र्वा व्य॒ऽल्कशा

汝が、アグニ（Agni）よ、ことごとく焼き尽くした者を、汝は再び冷まし、ふたたび据え置け。ここに kyāmbū が生い立ち、śāṇḍa-dūrvā が芽吹いて、広くひろがれ。

Mantra 7

इ॒दं त॒ एकं॑ प॒र ऊ॑ त॒ एकं॑ तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ सं वि॑शस्व । सं॒वेश॑ने त॒न्वा॒३ चारु॑रेधि प्रि॒यो दे॒वानां॑ पर॒मे स॒धस्थे॑

これは汝の一分、かなたもまた汝の一分。第三の光をもって、汝は満ちて入りゆけ。入りゆくとき、己が身において麗しくあれ。神々の最高の会座にて、愛しき者となれ。

Mantra 8

उत् ति॑ष्ठ॒ प्रेहि॒ प्र द्र॒वौकः॑ कृणुष्व सलि॒ले स॒धस्थे॑ । तत्र॒ त्वं पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः सं सोमे॑न॒ मद॑स्व॒ सं स्व॒धाभिः॑

起き上がれ、進み出よ。流れゆく住まいを自ら作り、水のうちに座処を定めよ。そこにて汝は祖霊（Pitṛ）と相和し、ソーマ（Soma）とともに歓喜し、svadhā（供養の力・供物）とともに歓喜せよ。

Mantra 9

प्र च्य॑वस्व त॒न्वं॑१ सं भ॑रस्व॒ मा ते॒ गात्रा॒ वि हा॑यि॒ मो शरी॑रम्। मनो॒ निवि॑ष्टमनु॒संवि॑शस्व॒ यत्र॒ भूमे॑र्जु॒षसे॒ तत्र॑ गच्छ

さあ、前へと去れ。汝の身（タヌー）をまるごと集め整えよ。汝の肢体が散り離れぬように、また身体が欠けぬように。正しく据えられた心（マナス）よ、順次に満ちて入りゆけ。大地（Bhūmi）において汝が喜び親しむところ、そこへ行け。

Mantra 10

वर्च॑सा॒ मां पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॒ अञ्ज॑न्तु दे॒वा मधु॑ना घृ॒तेन॑ । चक्षु॑षे मा प्रत॒रं ता॒रय॑न्तो ज॒रसे॑ मा ज॒रद॑ष्टिं वर्धन्तु

ソーマの祝福を受けた祖霊たちよ、光輝をもって我に塗りそそげ。神々よ、蜜とギー（酥油）をもって我に塗りそそげ。より澄みわたる見えへと我を安全に渡らせつつ、我に老いを増し与えよ――老いの堅固なる力を。

Mantra 11

वर्च॑सा॒ मां सम॑नक्त्व॒ग्निर्मे॒धां मे॒ विष्णु॒र्न्यऽनक्त्वा॒सन्। र॒यिं मे॒ विश्वे॒ नि य॑च्छन्तु दे॒वाः स्यो॒ना मापः॒ पव॑नैः पुनन्तु

アグニよ、光輝をもって我を余すところなく塗りそそげ。ヴィシュヌよ、口の内に我が聖なる知慧（メーダー）を塗り定めよ。すべての神々よ、我に財（ラヤ）を確立せよ。やさしき水たちよ、その清めの流れによって我を浄めよ。

Mantra 12

मि॒त्रावरु॑णा॒ परि॒ माम॑धातामादि॒त्या मा॒ स्वर॑वो वर्धयन्तु । वर्चो॑ म इन्द्रो॑ न्यनक्तु॒ हस्त॑योर्ज॒रद॑ष्टिं मा सवि॒ता कृ॑णोतु

ミトラ＝ヴァルナよ、守護をもって我を周囲に置け。アーディティヤたちよ、我が声の健やかさを増し育てよ。インドラよ、我が光輝を両の手に植え付けよ。サヴィトリよ、我に老いの堅固なる力を作り与えよ。

Mantra 13

यो म॒मार॑ प्रथ॒मो मर्त्या॑नां॒ यः प्रे॒याय॑ प्रथ॒मो लो॒कमे॒तम्। वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ सपर्यत

人々のうち最初に死した者、最初にこの世へと旅立った者――ヴァイヴァスヴァタ（Vaivasvata）、人々の会合の場――ヤマ王（Yama）を、供物（havis）もって敬い奉れ。

Mantra 14

परा॑ यात पितर॒ आ च॑ याता॒यं वो॑ य॒ज्ञो मधु॑ना॒ सम॑क्तः । द॒त्तो अ॒स्मभ्यं॒ द्रवि॑णे॒ह भ॒द्रं र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात

去れ、祖霊たちよ、されどまた帰り来たれ。汝らのこの祭祀は甘き蜜によりことごとく塗り満たされている。ここに我らへ吉祥なる財宝は与えられた。われらのために富を、そしてあらゆる勇士に満ちた資財を据え置け。

Mantra 15

कण्वः॑ क॒क्षीवा॑न् पुरुमी॒ढो अ॒गस्त्यः॑ श्या॒वाश्वः॒ सोभ॑र्यर्च॒नानाः॑ । वि॒श्वामि॑त्रो॒ऽयं ज॒मद॑ग्नि॒रत्रि॒रव॑न्तु नः क॒श्यपो॑ वा॒मदे॑वः

カṇヴァ（Kaṇva）、カクシーヴァーン（Kakṣīvān）、プルミーḍハ（Purumīḍha）、アガスティヤ（Agastya）、シャーヴァーシュヴァ（Śyāvāśva）、ソーバリ（Sobhari）――讃歌をうたう者たちよ。ここにヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）、ジャマダグニ（Jamadagni）、アトリ（Atri）も――われらの助け手となれ。さらにカश्यパ（Kaśyapa）、ヴァーマデーヴァ（Vāmadeva）も。

Mantra 16

विश्वा॑मित्र॒ जम॑दग्ने॒ वसि॑ष्ठ॒ भर॑द्वाज॒ गोत॑म॒ वाम॑देव । श॒र्दिर्नो॒ अत्रि॑रग्रभी॒न्नमो॑भिः॒ सुसं॑शासः॒ पित॑रो मृ॒डता॑ नः

ヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）、ジャマダグニ（Jamadagni）、ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）、バラドヴァージャ（Bharadvāja）、ゴータマ（Gotama）、ヴァーマデーヴァ（Vāmadeva）よ。アトリ（Atri）は礼拝（ナマス）によって、われらのために護りをつかみ取った。よく整えられた祖霊（Pitṛ）たちよ、われらに慈しみを垂れたまえ。

Mantra 17

क॒स्ये मृ॒जाना॒ अति॑ यन्ति रि॒प्रमायु॒र्दधा॑नाः प्रत॒रं नवी॑यः । आ॒प्याय॑मानाः प्र॒जया॑ धने॒नाध॑ स्याम सुर॒भयो॑ गृ॒हेषु॑

これらは誰に属する者たちか。彼らは身を清め、穢れを越えてゆく。命（アーユス）を携え、さらに新たな前進へと進む。子孫と財によって満ち栄えたのち、われらが家々において、幸運の香りを放つ者となりますように。

Mantra 18

अ॒ञ्जते॒ व्यऽञ्जते॒ सम॑ञ्जते॒ क्रतुं॑ रिहन्ति॒ मधु॑ना॒भ्यऽञ्जते । सिन्धो॑रुच्छ्वा॒से प॒तय॑न्तमु॒क्षणं॑ हिरण्यपा॒वाः प॒शुमा॑सु गृह्णते

彼らは塗り、あまねく塗り、ことごとく塗る。甘味をもってその意図（クラトゥ）を舐め、蜜によってそこに塗りつける。シンドゥ（Sindhu）の湧き息のうちに、飛び立つ牡牛を捕らえる。黄金の浄め手らは、彼を家畜の富の中に取り込む。

Mantra 19

यद् वो॑ मु॒द्रं पि॑तरः सो॒म्यं च॒ तेनो॑ सचध्वं॒ स्वय॑शसो॒ हि भू॒त। ते अ॑र्वाणः कवय॒ आ शृ॑णोत सुविद॒त्रा वि॒दथे॑ हू॒यमा॑नाः

父祖たちよ、汝らの印（mudrā）と、ソーマ（Soma）を喜ばせるしるしとは何であるか――そのしるしによって結び合い、伴え。汝らは自ら得た栄光を有するゆえに。速き者ら、賢者らよ、ここに聞け。善き施与者らよ、祭会（vidatha）において招かれて来たる者として。

Mantra 20

ये अत्र॑यो॒ अङ्गि॑रसो॒ नव॑ग्वा इ॒ष्टाव॑न्तो राति॒षाचो॒ दधा॑नाः । दक्षि॑णावन्तः सु॒कृतो॒ य उ॒ स्थासद्या॒स्मिन् ब॒र्हिषि॑ मादयध्वम्

アトリ（Atri）らよ、アンギラス（Aṅgiras）らよ、ナヴァグヴァ（Navagva）らよ――祭献に富み、贈与の勝利を携える者たちよ。供物の謝礼（dakṣiṇā）を備え、善行をなす者たちよ――汝らはまさにそのようであるゆえ、この聖草（barhis）に坐し、歓喜を味わえ。

Mantra 21

अधा॒ यथा॑ नः पि॒तरः॒ परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शशा॒नाः । शुचीद॑य॒न् दीध्य॑त उक्थ॒शासः॒ क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्

それゆえ、われらの父祖たち、いにしえの古人がそうしたように――アグニ（Agni）よ、彼らはリタ（ṛta）なる正しき秩序を希い、身を清めて輝いた。ウクタを唱える者（uktha-śāsa）として、彼らは大地を裂き、赤きもの（曙光）をはるかに追い払った。

Mantra 22

सु॒कर्मा॑नः सु॒रुचो॑ देव॒यन्तो॒ अयो॒ न दे॒वा जनि॑मा॒ धम॑न्तः । शु॒चन्तो॑ अ॒ग्निं वा॑वृ॒धन्त॒ इन्द्र॑मु॒र्वीं गव्यां॑ परि॒षदं॑ नो अक्रन्

善き業をなす者ら、麗しく輝き、神々を慕う者らは、まるで鉄を鍛つように、その「生起」そのものを鍛え成した。清浄にしてアグニ（Agni）を増し、またインドラ（Indra）を増した。さらに我らのために、広く牛に富む囲いと、集会の座とを作り成した。

Mantra 23

आ यू॒थेव॑ क्षु॒मति॑ प॒श्वो अ॑ख्यद् दे॒वानां॒ जनि॒मान्त्यु॒ग्रः । मर्ता॑सश्चिदु॒र्वशी॑रकृप्रन् वृ॒धे चि॑द॒र्य उप॑रस्या॒योः

力ある群れが進み出るように、神々のさまざまな生起が眼前に現れた――それは実に猛々しかった。しかも人の身なる者さえウルヴァシー（Urvaśī）たちを形作った。増大のために――より高きアーユ（Āyu）の系に属するアーリヤ（Ārya）でさえも。

Mantra 24

अक॑र्म ते॒ स्वप॑सो अभूम ऋ॒तम॑वस्रन्नु॒षसो॑ विभा॒तीः । विश्वं॒ तद् भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद् व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑

われらは汝のために善き効験の業を成し遂げた。輝くウシャス（曙光）らはṛta（宇宙の正序・祭儀の法）をほどき顕した。神々が友として護るもの、それこそが一切の吉祥である。願わくはわれら、vidatha（荘厳なる祭会）において、善き勇子に富みつつ、広大なる言葉を語らん。

Mantra 25

इन्द्रो॑ मा म॒रुत्वा॒न् प्राच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

インドラよ、マルト（暴風神）を伴い、東の方角よりわれを護れ。腕よりすべり落ちし大地よ、あたかも天のごとく、われの上に覆い在れ。われらは、世界を定め道を定める者たち――神々のうち供物の分け前を受ける者たち――を祭る。ここに立ち給え。

Mantra 26

धा॒ता मा॒ निरृ॑त्या॒ दक्षि॑णाया दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

ダーター（Dhātṛ）よ、ニリティ（Nirṛti、不吉・破滅）より、南の方角よりわれを護れ。腕よりすべり落ちし大地よ、あたかも天のごとく、われの上に覆い在れ。われらは、世界を定め道を定める者たち――神々のうち供物の分け前を受ける者たち――を祭る。ここに立ち給え。

Mantra 27

अदि॑तिर्मादि॒त्यैः प्र॒तीच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

アディティ（Aditi）がアーディティヤたち（Ādityas）とともに、西の方角より我を護れ。わが腕より滑り落ちた大地よ、天のごとく我が上に覆い在れ。世界を定める者、道を定める者――神々のうちに供物の分け前を受ける者らを、われらは祭る。ここに立ち在れ。

Mantra 28

सोमो॑ मा॒ विश्वै॑र्दे॒वैरुदी॑च्या दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

ソーマ（Soma）が万神とともに、北の方角より我を護れ。わが腕より滑り落ちた大地よ、天のごとく我が上に覆い在れ。世界を定める者、道を定める者――神々のうちに供物の分け前を受ける者らを、われらは祭る。ここに立ち在れ。

Mantra 29

ध॒र्ता ह॑ त्वा ध॒रुणो॑ धारयाता ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒ता द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

保持者（Dhṛtā）――まことに堅固なる支え（Dharuṇa）が、汝をしっかりと支えよ。サヴィタル（Savitar）は光の梁を高く掲げ、あたかも上に天があるがごとく。われらは世界を定める者、道を定める者を祭る――供物（huta）において分け前を受ける神々よ、ここに臨在せよ。

Mantra 30

प्राच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

東の方角に、前に、周囲を囲まれたところに、svadhāにおいて汝を据える――腕より放ち――大地の上に、あたかも天が上に据えられるがごとく。われらは世界を定める者、道を定める者を祭る――供物（huta）において分け前を受ける神々よ、ここに臨在せよ。

Mantra 31

दक्षि॑णायां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

南の方角に、前に、周囲を囲まれたところに、svadhāにおいて汝を据える――腕より放ち――大地の上に、あたかも天が上に据えられるがごとく。われらは世界を定める者、道を定める者を祭る――供物（huta）において分け前を受ける神々よ、ここに臨在せよ。

Mantra 32

प्र॒तीच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

西の方角において、前に、周りを囲い、svadhāのうちに汝を据える——腕より落ちしものを——大地の上に、天がその上に据えられるように。われらは世界を造り定める者、道を造り定める者を祭る。供物（huta）に分け前を受ける神々よ、ここに在れ。

Mantra 33

उदी॑च्यां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

北の方角において、前に、周りを囲い、svadhāのうちに汝を据える——腕より落ちしものを——大地の上に、天がその上に据えられるように。われらは世界を造り定める者、道を造り定める者を祭る。供物（huta）に分け前を受ける神々よ、ここに在れ。

Mantra 34

ध्रु॒वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

不動の方角に、昔のとおり、Svadhāに包まれて、我は汝を据える——人の腕より解き放たれて——大地の上に、天のように高くあるかのごとく。我らは世界を造る者、道を造る者を祭る。神々への供献に分け前を受ける者たちよ、ここに来臨せよ。

Mantra 35

ऊ॒र्ध्वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

上方の方角に、昔のとおり、Svadhāに包まれて、我は汝を据える——人の腕より解き放たれて——大地の上に、天のように高くあるかのごとく。我らは世界を造る者、道を造る者を祭る。神々への供献に分け前を受ける者たちよ、ここに来臨せよ。

Mantra 36

ध॒र्तासि॑ ध॒रुणो॑ऽसि॒ वंस॑गोऽसि

汝は保持する者、汝は堅固なる支え、汝は憩いの処である。

Mantra 37

उ॒द॒पूर॑सि मधु॒पूर॑सि वात॒पूर॑सि

汝は水に満ち、汝は甘味（蜜）に満ち、汝は息（風）に満ちている。

Mantra 38

इ॒तश्च॑ मा॒मुत॑श्चावतां य॒मे इ॑व॒ यत॑माने॒ यदै॒तम्। प्र वां॑ भर॒न् मानु॑षा देव॒यन्तो॒ आ सी॑दतां॒ स्वमु॑ लो॒कं विदा॑ने

こちらからもあちらからも、まるでヤマ（Yama）の領域にあるかのように、競い励む二者よ、われを守れ。神を求める人々がこの者を担い出すその時に。彼らは坐し、自らの世界――正しき境域を見いだして住まえ。

Mantra 39

स्वास॑स्थे भवत॒मिन्द॑वे नो यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भिः । वि श्लोक॑ एति प॒थ्येऽव सू॒रिः शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑स ए॒तत्

インドゥ（Indu）よ、われらのために健やかに在れ。汝らを軛（くびき）に結ぶため、われらは敬虔なる礼拝をもって、古（いにしえ）のブラフマン（brahman）の呪句を捧ぐ。告知は吉き道（pathya）に沿いて広がりゆく。すべての不死者（amṛta）よ、これを聞け。

Mantra 40

त्रीणि॑ प॒दानि॑ रु॒पो अन्व॑रोह॒च्चतु॑ष्पदी॒मन्वैतद् व्र॒तेन॑ । अ॒क्षरे॑ण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कमृ॒तस्य॒ नाभा॑व॒भि सं पु॑नाति

その形相（rūpa）は三歩を昇り、後に従いて登った。四足の韻律は、聖なる誓戒（vrata）によってこれに随った。不滅の音節（akṣara）をもって、彼は讃歌（arka）を釣り合うように量り定める。秩序・真理（ṛta）の臍（なび）において、彼はことごとく清めを成就する。

Mantra 41

दे॒वेभ्यः॒ कम॑वृणीत मृ॒त्युं प्र॒जायै॒ किम॒मृतं॒ नावृ॑णीत । बृह॒स्पति॑र्य॒ज्ञम॑तनुत॒ ऋषिः॑ प्रि॒यां य॒मस्त॒न्व॑१मा रि॑रेच

神々のために、誰が子孫（prajā）のために死を選び取ったのか。なぜ不死（amṛta）を選ばなかったのか。聖仙（ṛṣi）ブリハスパティ（Bṛhaspati）は祭祀（yajña）を張り広げ、ヤマ（Yama）は愛しき身を手放した。

Mantra 42

त्वम॑ग्न ईडि॒तो जा॑तवे॒दोऽवा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वा। प्रादाः॑ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वींषि॑

讃えられしアグニよ、ジャータヴェーダ（Jātavedas）よ。汝は供物を芳しく整え、祭供を運び下ろして、スヴァダー（svadhā）とともに祖霊たちに授けた。彼らはすでに食した。神よ、よく調えられたハヴィス（havís、供献）を、汝も食せ。

Mantra 43

आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्यः॑ पितर॒स्तस्य॒ वस्वः॒ प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात

紅き者たち（Arunī）の膝に坐す汝らよ、供献する死すべき者に財（ラユ）を授けよ。父祖たちよ、富をもたらす者たちよ、それを彼の子らへと前へ与えよ。彼らがここに滋養と力（ウールジャ）を据え立てるように。

Mantra 44

अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सदः॑सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्तो ह॒वींषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिषि॑ र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात

アグニに食されし祖霊たちよ、ここへ来たれ。座ごと座に坐せ、よく導かれし者たちよ。食する者として、祭草（barhis）に正しく供えられた供物を食し、われらに富と、あらゆる勇き子孫を伴う繁栄とを授けよ。

Mantra 45

उप॑हूता नः पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्येऽषु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ तेऽवन्त्व॒स्मान्

われらの父祖よ、ソーマ（Soma）にふさわしき者たちよ、招かれて来たれ。速やかにバルヒス（barhis）の敷草へ、宝として愛しき安置のところへ。彼らはここに来たり、ここで聞き、権威をもって語り、われらを助け護りたまえ。

Mantra 46

ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा अ॑नूजहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः । तेभि॑र्य॒मः सं॑ररा॒णो ह॒वींष्यु॒शन्नु॒शद्भिः॑ प्रतिका॒मम॑त्तु

われらの父の父祖なる者、われらの祖父なる者、つぎつぎにソーマ（Soma）の飲みへと到りし最もすぐれた者たちよ。彼らとともにヤマ（Yama）は喜びつつ供物を食らい、みずから望み、望む者たちとともに、各々の願いにかなって受けたまえ。

Mantra 47

ये ता॑तृ॒षुर्दे॑व॒त्रा जेह॑माना होत्रा॒विदः॒ स्तोम॑तष्टासो अ॒र्कैः । आग्ने॑ याहि स॒हस्रं॑ देवव॒न्दैः स॒त्यैः क॒विभि॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑

神々の方へと渇き、急ぎ進む者たち——ホートリ（Hotṛ）の務めを知る者、歌によって讃歌を鍛える者、詩句（arka）をもって讃える者たちよ。アグニ（Agni）よ、ここへ来たれ。千の神讃者とともに、真実の詩人とともに、リシ（ṛṣi）なる先見とともに、ガルマ（gharma）に坐す賢者たちとともに。

Mantra 48

ये स॒त्यासो॑ हवि॒रदो॑ हवि॒ष्पा इन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॑ तु॒रेण॑ । आग्ने॑ याहि सुवि॒दत्रे॑भिर॒र्वाङ् परैः॒ पूर्वै॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑

まことなる者たち――供物を食し、供物を守る者たち――は、インドラと神々とともに、疾き一つの車に同乗する。アグニよ、こちらへ来たれ、善き施与者たちとともに。後の、また先のリシたちとともに、そして熱乳祭（gharma）に坐す聖者たちとともに。

Mantra 49

उप॑ सर्प मा॒तरं॒ भूमि॑मे॒तामु॑रु॒व्यच॑सं पृथि॒वीं सु॒शेवा॑म्। ऊर्ण॑म्रदाः पृथि॒वी दक्षि॑णावत ए॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्

この母なる大地に近づけ――広くひろがり、広大で、恵み深きものに。大地は羊毛のように柔らかく、吉祥なる右の福（dakṣiṇā）に満ちる。願わくは彼女が、汝の進む道において、前方から汝を守護せんことを。

Mantra 50

उच्छ्व॑ञ्चस्व पृथिवि॒ मा नि बा॑धथाः सूपाय॒नास्मै॑ भव सूपसर्प॒णा। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्येऽनं भूम ऊर्णुहि

大地よ、持ち上がれ。彼を押し沈めるな、害するな。彼にとって入りやすく、近づきやすきものとなれ。母が衣のひだで子を覆うように、土よ、この人を包みこめ。

Mantra 51

उ॒च्छ्वञ्च॑माना पृथि॒वी सु ति॑ष्ठतु स॒हस्रं॒ मित॒ उप॒ हि श्रय॑न्ताम्। ते गृ॒हासो॑ घृत॒श्चुतः॑ स्यो॒ना वि॒श्वाहा॑स्मै शर॒णाः स॒न्त्वत्र॑

起ち上がる大地よ、よく堅く、美しく立て。量り定められた千の分け前がその上に安らかに寄りかかれ。酥油を滴らせる家々、心地よく吉祥なるものが、ここで彼のために、あらゆる日々の避難処となれ。

Mantra 52

उत् ते॑ स्तभ्नामि पृथि॒वीं त्वत् परी॒मं लो॒गं नि॒दध॒न्मो अ॒हं रि॑षम्। ए॒तां स्थूणां॑ पि॒तरो॑ धारयन्ति ते॒ तत्र॑ य॒मः साद॑ना ते कृणोतु

われは汝のために大地を支え上げ、汝を囲むこの領域を据え置く——われに害なかれ。この柱を祖霊（ピトリ）たちは汝のために高く保つ。そこにヤマが汝のための座と住まいを作れ。

Mantra 53

इ॒मम॑ग्ने चम॒सं मा वि जि॑ह्वरः॑ प्रि॒यो दे॒वाना॑मु॒त सो॒म्याना॑म्। अ॒यं यश्च॑म॒सो दे॑व॒पान॒स्तस्मि॑न् दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्

アグニよ、この杯を覆し損なうな。神々に愛され、ソーマにふさわしき者にも愛されるもの。これは神々の飲み物の杯である。その中で不死の神々が歓喜し、酔いしれて喜べ。

Mantra 54

अथ॑र्वा पू॒र्णं च॑म॒सं यमिन्द्रा॒याबि॑भर्वा॒जिनी॑वते । तस्मि॒न् कृणोति सुकृ॒तस्य॑ भ॒क्षं तस्मि॒निन्दुः॑ पवते विश्व॒दानी॑म्

アタルヴァン（Atharvan）は満ちあふれる杯を捧げ持ち、勝利の力ある主インドラ（Indra）に献ずる。その杯の中で、彼は善く成された功徳の分け前を整え、その中で光り輝くソーマの滴（Indu）は清められ、四方に贈り物を施す。

Mantra 55

यत् ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः । अ॒ग्निष्टद् वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णां आ॑वि॒वेश॑

汝を黒き鳥がついばみ傷つけたもの、あるいは蟻、蛇、または猛き獣であれ——アグニ（Agni）よ、それを四方よりの解毒薬（アガダ）となさしめよ。ソーマ（Soma）もまた然り——婆羅門（Brāhmaṇa）に入り住むソーマよ。

Mantra 56

पय॑स्वती॒रोष॑धयः॒ पय॑स्वन्माम॒कं पयः॑ । अ॒पां पय॑सो॒ यत् पय॒स्तेन॑ मा स॒ह शु॑म्भतु

乳に満ちたる薬草よ、わが生命の乳をも乳に満たせ。水の乳、諸水の乳なるその乳によって、ともに我を輝かしく、強く整えよ。

Mantra 57

इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं स्पृ॑शन्ताम्। अ॒न॒श्रवो॑ अनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्तु॒ जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑

これらの女たちが寡婦とならず、良き妻となり、アンジャナ（añjana、眼膏）とサルピス（sarpis、澄ましバター）とをもって、満ち足りた塗り触れをなさんことを。汚れなき名声、病なき身、善き宝に富む母たちよ、最前の座として子宮（yoni）に上れ。

Mantra 58

सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेने॑ष्टापू॒र्तेन॑ पर॒मे व्योऽमन्। हि॒त्वाव॒द्यं पुन॒रस्त॒मेहि॒ सं ग॑च्छतां त॒न्वाऽ सु॒वर्चाः॑

祖霊たちとともに行け、ヤマ（Yama）とともに行け。祭祀の功（iṣṭa）と善行・施与の功（pūrta）とともに、最上の天の広がりへ。あらゆる穢れを捨てて、ふたたび安らぎの住処へ帰れ。光輝ある身（自己）が和合して進みゆかんことを。

Mantra 59

ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा य आ॑विवि॒शुरु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। तेभ्यः॑ स्व॒राडसु॑नीतिर्नो अ॒द्य व॑थाव॒शं त॒न्वः कल्पयाति

われらの父の父たち、祖父たち、逝きて広大な中空（アンタリクシャ）に入りし者たち——彼らに向けて、自らを王とする生命の導き（アスニーティ）が、まさに今日、われらの身体のために、道の強制に服さぬ境位を整えたまえ。

Mantra 60

शं ते॑ नीहा॒रो भ॑वतु॒ शं ते॑ प्रु॒ष्वाव॑ शीयताम्। शीति॑के॒ शीति॑कावति॒ ह्लादि॑के॒ ह्लादि॑कावति । म॒ण्डू॒क्य॑१प्सु शं भु॑व इ॒मं स्व॑१ग्निं श॑मय

汝に安寧あれ。霧は汝のものとなれ。汝に安寧あれ。散りそそぐ露は沈み、鎮まれ。冷やす者よ、冷やしに満ちたる者よ。潤す者よ、潤いに満ちたる者よ。水に生まれし蛙よ、安らぎとなれ。この麗しき火を鎮めよ。

Mantra 61

वि॒वस्वा॑न्नो॒ अभ॑यं कृणोतु॒ यः सु॒त्रामा॑ जी॒रदा॑नुः सु॒दानुः॑ । इ॒हेमे वी॒रा ब॒हवो॑ भवन्तु॒ गोम॒दश्व॑व॒न्मय्य॑स्तु पु॒ष्टम्

ヴィヴァスヴァント（Vivasvant）がわれらに無畏を成してくださるように——彼は善き護り手、尽きぬ施与の豊穣、寛大な恵みの主である。ここにわれらの勇士が多くあらんことを。わが身に繁栄と養いがあり、牛に富み、馬に富むように。

Mantra 62

वि॒वस्वा॑न् नो अमृत॒त्वे द॑धातु॒ परै॑तु मृ॒त्युर॒मृतं॑ न॒ ऐतु॑ । इ॒मान् र॑क्षतु॒ पुरु॑षा॒ना ज॑रि॒म्णो मो ष्वेऽषा॒मस॑वो य॒मं गुः॑

ヴィヴァスヴァント（Vivasvant）がわれらを不死の境に据えてくださるように。死は遠ざかれ——不死なるものがわれらに来たれ。彼がこれらの人々を衰えの老いから守らんことを。彼らの息（āsavaḥ）が、それぞれの座にとどまり、ヤマ（Yama）へと去らぬように。

Mantra 63

यो द॒ध्रे अ॒न्तरि॑क्षे॒ न म॒ह्ना पि॑तॄ॒णां क॒विः प्रम॑तिर्मती॒नाम्। तम॑र्चत वि॒श्वमि॑त्रा ह॒विर्भिः॒ स नो॑ य॒मः प्र॑त॒रं जी॒वसे॑ धात्

その方は大いなる威力によって中空（antarikṣa）に据えられた——祖霊の賢者、人々の思いの先見、諸思惟の導き手。万有の友ら（Viśvamitrāḥ）よ、供物（havis）をもって彼を礼拝せよ。願わくはそのヤマ（Yama）が、われらに生命へと至るさらに先の道程を定め給え。

Mantra 64

आ रो॑हत॒ दिव॑मुत्त॒मामृष॑यो॒ मा बि॑भीतन । सोम॑पाः॒ सोम॑पायिन इ॒दं वः॑ क्रियते ह॒विरग॑न्म॒ ज्वोति॑रुत्त॒मम्

汝ら、最上の天へと登れ。リシたちよ、恐れるな。ソーマを飲む者、ソーマを啜る者たちよ、これは汝らのために作られた供物である。われらは至上の光明に到った。

Mantra 65

प्र के॒तुना॑ बृह॒ता भा॑त्य॒ग्निरा रोद॑सी वृष॒भो रो॑रवीति । दि॒वश्चि॒दन्ता॑दुप॒मामुदा॑नड॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षो व॑वर्ध

大いなる標（しるし）をもってアグニは輝き出で、牡牛は二つの世界に向かって咆哮する。天の極みより近き境まで、彼は高く奔り上がった。水の懐において、その偉丈夫は増し育った。

Mantra 66

नाके॑ सुप॒र्णमुप॒ यत् पत॑न्तं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्षत त्वा । हिर॑ण्यपक्षं॒ वरु॑णस्य दू॒तं य॒मस्य॒ यो नौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्

天の穹窿にて、よき翼をもつ者よ、近くを飛びゆく汝を、人々は心により見分け、まなこを向けて見た。黄金の翼をもつ者、ヴァルナ（Varuṇa）の使者、ヤマ（Yama）の使者。われらにとって兆しの鳥、すばやく遍く飛び巡るものよ。

Mantra 67

इन्द्र॒ क्रतुं॑ न॒ आ भ॑र पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा॑ । शिक्षा॑ णो अ॒स्मिन् पु॑रुहूत॒ याम॑नि जी॒वा ज्योति॑रशीमहि

インドラ（Indra）よ、父が子らに与えるように、われらに志の力（クラトゥ）をもたらせ。多く呼ばれる者よ、この道程においてわれらを教え導け。生きつつ、われらはその光明に到達せん。

Mantra 68

अ॒पू॒पापि॑हितान् कु॒म्भान् यांस्ते॑ दे॒वा अधा॑रयन्। ते ते॑ सन्तु स्व॒धाव॑न्तो॒ मधु॑मन्तो घृत॒श्चुतः॑

神々が汝のために据え置いた壺ども、供物の菓餅（apūpa）に覆われたそれらよ——それらが汝のものとなれ。スヴァダー（svadhā）を具え、蜜に満ち、澄ましバター（ギー）したたるものとなれ。

Mantra 69

यास्ते॑ धा॒ना अ॑नुकि॒रामि॑ ति॒लमि॑श्रा स्व॒धाव॑तीः । तास्ते॑ सन्तु वि॒भ्वीः प्र॒भ्वीस्तास्ते॑ य॒मो राजानु॑ मन्यताम्

われが汝のために順に撒く穀粒、胡麻を交え、スヴァダー（Svadhā）に富むもの——それらが汝のものとなれ、豊かにして力強くあれ。ヤマ王（Yama Rājā）がしかるべき時に、汝のためにそれらを認めたまえ。

Mantra 70

पुन॑र्देहि वनस्पते॒ य ए॒ष निहि॑त॒स्त्वयि॑ । यथा॑ य॒मस्य॒ साद॑न॒ आसा॑तै वि॒दथा॒ वद॑न्

森の主よ、汝のうちに納められたこのものを、ふたたび返したまえ。彼が規定（ヴィダタ／vidatha）を語りつつ、ヤマ（Yama）の座へと道を得るために。

Mantra 71

आ र॑भस्व जातवेद॒स्तेज॑स्व॒द्धरो॑ अस्तु ते । शरी॑रमस्य॒ सं द॒हाथै॑नं धेहि सु॒कृता॑मु लो॒के

捉えよ、ジャータヴェーダス（Jātavedas、火神）よ。汝の威光と担う力は輝きわたれ。この人の身体をことごとく焼き尽くし、まことに彼を善行者の世界（sukṛtām loka）に置け。

Mantra 72

ये ते॒ पूर्वे॒ परा॑गता॒ अप॑रे पि॒तर॑श्च॒ ये। तेभ्यो॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यैऽतु श॒तधा॑रा व्युन्द॒ती

汝の父祖たち――先に遠く去った者ら、また後にある父祖たち――その彼らのもとへ、酥油の水路が流れ出でよ。百の流れとなる洪水が、湧きひろがれ。

Mantra 73

ए॒तदा रो॑ह॒ वय॑ उन्मृजा॒नः स्वा इ॒ह बृ॒हदु॑ दीदयन्ते । अ॒भि प्रेहि॑ मध्य॒तो माप॑ हास्थाः पितॄ॒नां लो॒कं प्र॑थ॒मो यो अत्र॑

これに登れ、力を新たに洗い清めつつ。汝自身のものはここに、広大にして高き光輝を放て。中ほどを通って彼らのもとへ進め、脇へ退くな。父祖の世界――ここにおいて、それに最初に到る者が先頭である。