Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 34

संपन्नाभावेऽव्यसनिनं कुमारं राजकन्यां गर्भिणीं देवीं वा पुरस् कृत्य महामात्रान् संनिपात्य ब्रूयात् अयं वो निक्षेपः पितरमस्यावेक्षध्वं सत्त्वाभिजनमात्मनश्च ध्वजमात्रोऽयं भवन्त एव स्वामिनः कथं वा क्रियतामिति ॥ कZ_०५.६.३४ ॥

saṃpannābhāve'vyasaninaṃ kumāraṃ rājakanyāṃ garbhiṇīṃ devīṃ vā puras kṛtya mahāmātrān saṃnipātya brūyāt ayaṃ vo nikṣepaḥ pitaram asyāvekṣadhvaṃ sattvābhijanam ātmanaś ca dhvajamātro'yaṃ bhavanta eva svāminaḥ kathaṃ vā kriyatām iti

十分に有能な(統治者)が得られない場合、彼は悪習のない皇太子—あるいは王女、または懐妊中の王妃—を前面に立て、重臣を招集してこう言うべきである。「これは汝らに託された預け物である。彼の父の(利益/先例)と、汝ら自身の品性と家柄とを顧みよ。彼はただの旗印にすぎない。主人は汝ら自身である—いかに行うべきか決めよ。」

संपन्नाभावेin the absence of a competent/fit (person)
संपन्नाभावे:
TypeNoun
Rootअभाव
Formपुं/नपुं; एकवचन; सप्तमी (संपन्नस्य अभावे = ‘in the absence of a competent person’)
अव्यसनिनम्free from vices / not addicted (to bad habits)
अव्यसनिनम्:
TypeAdjective
Rootव्यसनिन्
Formपुं; एकवचन; द्वितीया; नञ्-प्रत्यय (a-व्यसनिन्)
कुमारम्the prince / young heir
कुमारम्:
TypeNoun
Rootकुमार
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
राजकन्याम्a king’s daughter / princess
राजकन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया; राज्ञः कन्या
गर्भिणीम्a pregnant (woman)
गर्भिणीम्:
TypeNoun
Rootगर्भिणी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
देवीम्the queen
देवीम्:
TypeNoun
Rootदेवी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पुरःin front / before
पुरः:
TypeAdverb
Rootपुरस्
Formअव्यय (पूर्वार्थे)
कृत्यhaving placed (before them) / having set up
कृत्य:
TypeGerund
Rootकृ
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive); ‘having placed/made’
महामात्रान्the high officials
महामात्रान्:
TypeNoun
Rootमहामात्र
Formपुं; बहुवचन; द्वितीया
संनिपात्यhaving convened / having assembled
संनिपात्य:
TypeGerund
Rootसम्-नि-√पत्
Formक्त्वा-प्रत्यय; causative sense by context ‘having convened/assembled’
ब्रूयात्he should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
अयम्this (person)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
वःof you / to you (pl.)
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी/चतुर्थी; बहुवचन (enclitic)
निक्षेपःa deposit / an entrusted charge
निक्षेपः:
TypeNoun
Rootनिक्षेप
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
पितरम्the father
पितरम्:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
अवेक्षध्वम्look after / take care of / attend to
अवेक्षध्वम्:
TypeVerb
Rootअव-√ईक्ष्
Formलोट् (imperative); मध्यमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद
सत्त्वाभिजनम्his merit/character and noble lineage
सत्त्वाभिजनम्:
TypeNoun
Rootअभिजन
Formनपुं; एकवचन; द्वितीया; समाहारार्थे
आत्मनःof oneself / your own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
ध्वजमात्रःa mere figurehead (only in name)
ध्वजमात्रः:
TypeNoun
Rootध्वजमात्र
Formपुं; एकवचन; प्रथमा; ‘ध्वज- मात्र’ = only a banner/figurehead
अयम्this (one)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं; एकवचन; प्रथमा
भवन्तःyou (honorific, pl.)
भवन्तः:
TypePronoun
Rootभवत्
Formपुं; बहुवचन; प्रथमा (आदरार्थ)
एवindeed / alone
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक अव्यय
स्वामिनःthe masters / the real authorities
स्वामिनः:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formपुं; बहुवचन; प्रथमा
कथम्how?
कथम्:
TypeInterrogative
Rootकथम्
Formप्रश्नार्थक अव्यय
वाor (else)
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्प/अनुज्ञार्थक अव्यय (here: ‘or else’)
क्रियताम्let it be done / decide and do (it)
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलोट् (imperative); कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष; एकवचन
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक अव्यय
K
kumāra (heir-prince)
R
rājakanyā (royal daughter)
G
garbhiṇī devī (pregnant queen)
M
mahāmātra (high officers)

FAQs

To signal that the symbolic sovereign provides legitimacy while operational control is exercised by the assembled senior officers, ensuring continuity without a power vacuum.

It frames the successor as an entrusted deposit, morally and politically binding officials to protect dynastic continuity rather than exploit the transition.