Sutra 68
Devanagari script
प्रत्यासन्नो वा दूष्यस्य सत्त्री प्रणिहितमभिषेकभाण्डममित्रशासनं च कापटिकमुखेनाचक्षीत कारणं च ब्रूयात् ॥ कZ_०५.२.६८ ॥
Transliteration
pratyāsanno vā dūṣyasya sattrī praṇihitam abhiṣekabhāṇḍam amitraśāsanaṃ ca kāpaṭika-mukhena ācakṣīta kāraṇaṃ ca brūyāt.
Translation
疑わしい／汚点のある者の近くに配置された女性の密偵は、変装した詐称者の口／媒介を通じて、仕込まれた灌頂（即位の塗油）用の器（すなわち簒奪準備を示唆する証拠）と、敵からの指令だとされるものを暴露し、さらにそれについてもっともらしい「理由」の筋書きも述べるべきである。
Word by Word
प्रत्यासन्नःone who is nearby / in close proximity
प्रत्यासन्नः:
TypeAdjective
Rootप्रति-आस् (आसँ उपवेशने)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
दूष्यस्यof the corruptible/one to be suborned
दूष्यस्य:
TypeNoun
Rootदूष्य
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन
सत्त्रीa spy / secret agent
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
प्रणिहितम्planted / stationed / placed
प्रणिहितम्:
TypeParticiple
Rootप्र-नि-धा (धा धारणे)
Formकर्मणि-भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘(something) placed/appointed’
अभिषेकभाण्डम्a coronation vessel/utensil
अभिषेकभाण्डम्:
TypeNoun
Rootभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; अभिषेकस्य भाण्डम्
अमित्रशासनम्an enemy’s command/edict
अमित्रशासनम्:
TypeNoun
Rootशासन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; अमित्रस्य शासनम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कापटिकमुखेनthrough the mouth/agency of a deceitful person
कापटिकमुखेन:
TypeNoun (instrumental phrase)
Rootकापटिक + मुख
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; ‘कापटिकस्य मुखेन’ = by means of a fraudulent person’s mouth (i.e., through a rogue’s agency)
आचक्षीतshould inform / should report
आचक्षीत:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष् (चक्षँ दर्शने/आख्याने)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कारणम्a reason / cause / pretext
कारणम्:
TypeNoun
Rootकारण
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
ब्रूयात्should say / should state
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू (ब्रूञ् व्यक्तायां वाचि)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
S
sattrī (female agent)K
kāpaṭika (impostor/decoy)D
dūṣya (suspect person)A
amitra (enemy)FAQs
It functions as a symbolic trigger/evidence item to test whether a suspect is entertaining usurpation or can be induced to reveal disloyal intent.
To preserve deniability and compartmentalize the operation: the message appears to come from an untraceable intermediary rather than the state.