Sutra 12
Devanagari script
कल्पकप्रसाधकाः स्नानशुद्धवस्त्रहस्ताः समुद्रमुपकरणमन्तर्वंशिकहस्तादादाय परिचरेयुः ॥ कZ_०१.२१.१२ ॥
Transliteration
kalpakaprasādhakāḥ snānaśuddhavastrahastāḥ samudram upakaraṇam antarvaṃśikahastād ādāya paricareyuḥ ।
Translation
準備と装飾を担当する侍従は、沐浴し、清潔な衣服を着て手を清潔にした後にのみ奉仕すべきである。また、化粧・洗面用具および奉仕用具は内廷の者の手からのみ受け取るべきである。
Word by Word
कल्पक-प्रसाधकाःbarbers/hairdressers and attendants who dress/adorn (the person)
कल्पक-प्रसाधकाः:
TypeNoun
Rootकल्पक; प्रसाधक
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः (समाहार/समुच्चयार्थे द्वन्द्वः)
स्नान-शुद्ध-वस्त्र-हस्ताःhaving hands (and person) clean from bathing and (wearing) clean garments
स्नान-शुद्ध-वस्त्र-हस्ताः:
TypeNoun (Bahuvrihi adjective)
Rootस्नान; शुद्ध; वस्त्र; हस्त
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; बहुव्रीहिः—‘येषां हस्ताः स्नानेन शुद्धवस्त्रैश्च (शुद्धाः)’ इत्यर्थः
समुद्रम्the sea/ocean
समुद्रम्:
TypeNoun
Rootसमुद्र
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपकरणम्equipment/implements, requisites
उपकरणम्:
TypeNoun
Rootउपकरण
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः
अन्तर्वंशिक-हस्तात्from the hand of the inner-palace attendant (antarvaṃśika)
अन्तर्वंशिक-हस्तात्:
TypeNoun (Tatpurusha compound)
Rootअन्तर्वंशिक; हस्त
Formपञ्चमी-एकवचनम्; ‘अन्तर्वंशिकस्य हस्तात्’ इति; हस्त-शब्दः पुंलिङ्गः
आदायhaving taken, taking up
आदाय:
TypeVerb (absolutive)
Rootआ-दा
Formक्त्वान्त (अव्यय), ‘आदाय’ = ‘गृहीत्वा/उपगृह्य’
परिचरेयुःthey should attend upon / serve
परिचरेयुः:
TypeVerb
Rootपरि-चर्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
Entities Mentioned
D
dressers/attendants (kalpaka, prasādhaka)I
inner-palace staff (antarvaṃśika)FAQs
To maintain a trusted chain of custody and prevent external substitution or tampering with objects that contact the king.
Public health and anti-sabotage: cleanliness reduces disease risk and also limits concealment of poisons/contaminants on body and clothing.