Sutra 21
Devanagari script
अशीतिकाः पुरुषाः पञ्चाशत्काः स्त्रियो वा मातापितृव्यञ्जनाः स्थविरवर्षधराभ्यागारिकाश्चावरोधानां शौचाशौचं विद्युः स्थापयेयुश्च स्वामिहिते ॥ कZ_०१.२०.२१ ॥
Transliteration
aśītikāḥ puruṣāḥ pañcāśatkāḥ striyo vā mātāpitṛvyañjanāḥ sthaviravarṣadharābhyāgārikāś cāvarodhānāṃ śaucāśaucaṃ vidyuḥ sthāpayeyuś ca svāmihite
Translation
八十歳の男、または五十歳の女――母方／父方の叔母に当たる者として印のある者――ならびに高齢者、長年仕えた者、住み込みの家内係は、奥向きの清浄／不浄の規定を知り（監督し）、君主の利益のために任命されるべきである。
Word by Word
अशीतिकाःeighty-year-olds / persons of eighty (aged persons)
अशीतिकाः:
TypeNoun
Rootअशीति
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; संख्यावाचक-विशेषण (वृद्धावस्था-सूचक)
पुरुषाःmen
पुरुषाः:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः
पञ्चाशत्काःfifty-year-olds / persons of fifty
पञ्चाशत्काः:
TypeNoun
Rootपञ्चाशत्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; संख्यावाचक-विशेषण (वयः-सूचक)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formप्रथमा-बहुवचनम्, स्त्रीलिङ्गः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
मातापितृव्यञ्जनाःthose who serve as identifiers/introducers connected with the mother and father (family-identification persons/signs)
मातापितृव्यञ्जनाः:
TypeNoun
Rootमातृ + पितृ + व्यञ्जन
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; मातृ-पितृ-सम्बन्धिनः व्यञ्जनाः (परिचय-चिह्न/संकेत-जनाः)
स्थविरवर्षधराभ्यागारिकाःelders, long-serving persons, and household/inner-house attendants
स्थविरवर्षधराभ्यागारिकाः:
TypeNoun
Rootस्थविर + वर्षधर + अभ्यागारिक
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; स्थविराः च वर्षधराः च अभ्यागारिकाः च (समुच्चय)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अवरोधानाम्of the inner apartments / harem (women’s quarters)
अवरोधानाम्:
TypeNoun
Rootअवरोध
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; सम्बन्धे
शौचाशौचम्cleanliness and uncleanliness (purity and impurity)
शौचाशौचम्:
TypeNoun
Rootशौच + अशौच
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; शौचं च अशौचं च
विद्युःshould know / must understand
विद्युः:
TypeVerb
Rootविद्
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; धातुः: विद् (जानने)
स्थापयेयुःshould establish / should arrange / should enforce
स्थापयेयुः:
TypeVerb
Rootस्था (णिच्)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/विधान) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; धातुः: स्था; णिच्-प्रत्ययः (स्थापय-)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
स्वामिहितेin the master’s/king’s interest
स्वामिहिते:
TypeNoun
Rootस्वामिन् + हित
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; स्वामिनः हिते (हितार्थे)
Entities Mentioned
Ā
āvarodha (inner apartments)A
abhyāgārika (resident attendant)FAQs
It is a risk-control heuristic: older, long-serving attendants are presumed less driven by romantic/ambitious intrigue and more dependable for enforcing sensitive protocols.
It creates an auditable regime of access and contact—who may enter, when, and under what conditions—framed as purity rules but functioning as security compliance.