Sutra 41
Devanagari script
देशकालकार्यवशेन त्वेकेन सह द्वाभ्यामेको वा यथासामर्थ्यं मन्त्रयेत ॥ कZ_०१.१५.४१ ॥
Transliteration
deśakālakāryavaśena tvekena saha dvābhyāmeko vā yathāsāmarthyaṃ mantrayeta
Translation
しかし、場所・時・事の性質に応じて、能力に従い、一人と、または二人と、あるいは独りでさえも熟議すべきである。
Word by Word
देशplace, region
देश:
TypeNoun
Rootदिश्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (प्रायः समासाङ्गरूपेण)
कालtime, occasion
काल:
TypeNoun
Rootकल्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (समासाङ्ग)
कार्यtask, matter, affair
कार्य:
TypeNoun
Rootकृ
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (समासाङ्ग)
वशेनaccording to, depending on
वशेन:
TypeNoun
Rootवश
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; (वश + इना)
देशकालकार्यवशेनdepending on place, time, and the matter at hand
देशकालकार्यवशेन:
TypeCompound
Root—
Formसमस्तपदम्; तृतीया एकवचन; ‘देश-काल-कार्य’ इति द्वन्द्वसमासः, तस्य ‘वशेन’ इति तृतीया-तत्पुरुषः
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक
एकेनwith one (person)
एकेन:
TypePronoun/Adjective
Rootएक
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
सहtogether with
सह:
TypePreposition/Particle
Rootसह
Formउपसर्गसदृश अव्यय; सहार्थे; तृतीयासहचर
द्वाभ्याम्with two
द्वाभ्याम्:
TypeNumeral
Rootद्वि
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; द्विवचन
एकोone
एको:
TypePronoun/Adjective
Rootएक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात; विकल्पार्थक
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय; प्रकार/अनुरूपार्थे
सामर्थ्यम्capacity, ability
सामर्थ्यम्:
TypeNoun
Rootसमर्थ
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; अव्ययीभावप्रयोगे (यथासामर्थ्यम् = यथाशक्ति)
यथासामर्थ्यम्according to one’s capacity
यथासामर्थ्यम्:
TypeCompound (Avyayibhava)
Root—
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययरूपेण क्रियाविशेषणम्
मन्त्रयेत्should consult, should deliberate
मन्त्रयेत्:
TypeVerb
Rootमन्त्र्
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; धातु: मन्त्र् (गुप्तपरामर्शे)
Entities Mentioned
K
kingT
trusted adviser(s)FAQs
Need-to-know governance: scale consultation to the situation so secrecy and speed are preserved without sacrificing essential expertise.