Sutra 15
Devanagari script
बहिर्जानुभञ्जनीशूलप्रकरकूपकूटावपातकण्टकप्रतिसराहिपृष्ठतालपत्त्रशृङ्गाटकश्वदंष्ट्रार्गलोपस्कन्दनपादुकाम्बरीषोदपानकैः प्रतिच्छन्नं छन्नपथं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१५ ॥
Transliteration
bahir jānubhañjanīśūlaprakarakūpakūṭāvapātakaṇṭakapratisarāhipṛṣṭhatālapattraśṛṅgāṭakaśvadaṃṣṭrārgalopaskandanapādukāmbarīṣodapānakaiḥ praticchannaṃ channapathaṃ kārayet
Translation
外側には、隠蔽された屋根付きの通路を設け、膝を砕く罠、杭、バリケード、落とし穴、偽の崩落、棘の床、対抗壕、「蛇の背」の土塁、ヤシ葉の遮蔽、撒き菱（caltrops）、「犬歯」状の棘、横木（かんぬき）、登攀阻止装置などの障害物と、その他の隠された妨害物・水場によって遮蔽させる。
Word by Word
बहिःoutside; externally
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिस्
Formअव्यय (स्थानवाचक)
जानुknee
जानु:
TypeNoun
Rootजानु
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
भञ्जनी(device) that breaks/bends; a breaker
भञ्जनी:
TypeNoun
Rootभञ्ज्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासान्तपद); करण/साधनवाचक (भञ्जनी = भञ्जनसाधनम्)
शूलspike; spear; stake
शूल:
TypeNoun
Rootशूल
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रकरenclosure/arrangement; defensive structure
प्रकर:
TypeNoun
Rootप्रकर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कूपwell; pit
कूप:
TypeNoun
Rootकूप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कूटhidden; false; concealed (thing)
कूट:
TypeNoun
Rootकूट
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अवपातpitfall; sudden drop
अवपात:
TypeNoun
Rootअवपात
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कण्टकthorn; spike
कण्टक:
TypeNoun
Rootकण्टक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रतिसरcounter-barrier; protective obstruction
प्रतिसर:
TypeNoun
Rootप्रतिसर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अहिsnake
अहि:
TypeNoun
Rootअहि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पृष्ठback (surface)
पृष्ठ:
TypeNoun
Rootपृष्ठ
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
तालpalm (tree)
ताल:
TypeNoun
Rootताल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पत्त्रleaf
पत्त्र:
TypeNoun
Rootपत्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
शृङ्गाटकcaltrop; spiked obstacle
शृङ्गाटक:
TypeNoun
Rootशृङ्गाटक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
श्वदंष्ट्राdog-tooth (thorny plant); thorn
श्वदंष्ट्रा:
TypeNoun
Rootश्वदंष्ट्रा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
अर्गलाbar; bolt; latch
अर्गला:
TypeNoun
Rootअर्गला
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
उपस्कन्दनambush; sudden attack/approach
उपस्कन्दन:
TypeNoun
Rootउप-स्कन्द्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद); भाव/क्रियावाचक
पादुकाsandal; (here) sandal-like trap/obstacle
पादुका:
TypeNoun
Rootपादुका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
अम्बरीषa vessel/pot; (here) a defensive contrivance so named
अम्बरीष:
TypeNoun
Rootअम्बरीष
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
उदपानकwith wells/pits (as devices)
उदपानक:
TypeNoun
Rootउदपानक
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (करण); -कैः इति बहुवचनतृतीया
प्रतिच्छन्नम्covered over; concealed
प्रतिच्छन्नम्:
TypeParticiple
Rootप्रति-छद्
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मविशेषण
छन्नपथम्a hidden path/covered way
छन्नपथम्:
TypeNoun
Rootछद् + पथ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; समासः: छन्नः पथः यस्य/छन्नः पथः
कारयेत्should cause (it) to be made/constructed
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative)
Entities Mentioned
C
concealed path (channapatha)P
pits, spikes, caltropsC
counter-ditchesW
water pointsFAQs
It channels enemy movement into predictable lanes while preserving protected mobility for defenders—maximizing response speed and minimizing exposure.
Layered redundancy: if one measure fails or is neutralized, others still impose cost, delay, and confusion on the attacker.