Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

「（印のある写本には異読が記される：）『ラサーはそこへ赴いた』、また『モーヒニーを得て、賢者は女たちの髪をつかんだ』、また『ここかしこに大ティールタがあり、あらゆる聖地は聖域の中で最勝である』。ここに第四章が始まる――ヴァラーハ等の化身の叙述。アグニは言った。『罪を滅するヴァラーハのアヴァターラを私は説こう。ヒラニヤークシャはアスラの主となり、神々を征服して天界に確立した。』」

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

神々が近づいて讃嘆すると、ヴィシュヌはヤジュニャ（祭祀）そのものの姿をもつヴァラーハ（猪）となった。彼はそのダーナヴァを討ち、さらにダイティヤらとともに「棘」――妨げとなる脅威――をも滅した。

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

ダルマと神々の護りを確立したのち、ハリは姿を消した。まことに、ヒラニヤカシプはヒラニヤークシャの兄弟である。

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

彼が神々の祭祀の分け前を奪い、あらゆる神格に属する権威を僭取したのち、（ヴィシュヌ）はナラシンハの身相を取り、神々とともに彼を討ち滅ぼした。

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

神々に讃えられたナラシンハは、デーヴァたちをそれぞれの位に復帰させた。かつてデーヴァとアスラの戦いでは、神々はバリらによって圧倒されていた。

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

敗れて天界から落とされた彼らは、まことにハリを避難所として帰依した。アディティはカश्यパとともに、神々に無畏を授けた。

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

かくして讃えられると、彼はヴァーマナとなった。まことにアディティとともに、輝かしき祭主バリの祭儀へ赴き、王門にて聖なるヴェーダの句（真言）を唱えた。

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

ヴァーマナが神々への讃請を誦するのを聞いて、施与者（バリ）は言った。「シュクラに制止されようとも、バリよ、望むところを述べよ。」

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

バリは言った。「それはまことに汝に与えよう。」ついでヴァーマナはバリに告げた。「重大なる目的のため、三歩の地を与えよ。」彼は「与えよう」と答えた。

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

しかし、施与の証として水がその手に注がれると、矮人（ヴァーマナ）はもはや矮人ではなくなった。そして三歩にて、ブールローカ（地界）、ブヴァルローカ（中界）、スヴァルガローカ（天界）を遍く覆った。

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

ハリ（ヴィシュヌ）はバリをスータラに置き、その国土をシャクラ（インドラ）に授けた。するとシャクラは諸神とともにハリを讃嘆し、世界の主として歓喜した。

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

今よりパラシュラーマの降臨（アヴァターラ）を語ろう。聞け、二度生まれし者よ。クシャトリヤが驕慢となったと見て、彼は大地の重荷を除くために現れた。

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

安寧を確立するため、ハリはバールガヴァ（パラシュラーマ）として降臨し、神々とバラモンらを守護した。ジャマダグニとレーヌカーの子として生まれ、武器の学において完全に達していた。

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

ダッタートレーヤの恩寵により、王カールッタヴィーリヤは興り、「サハスラバーフ（千臂）」と称されて全地の主となり、狩猟の遠征に出た。

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

疲れた王は軍勢とともに森で聖仙ジャマダグニに招かれ、カーマデーヌの霊力によって饗応を受けた。

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

カーマデーヌを求めても与えられなかったため、彼はそれを奪い取った。すると後にラーマがその首を斬り落とし、打ち倒した。

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

戦いにおいて王はパラシュ（パラシュラーマ）の斧により討たれ、牝牛は自らのアーシュラマへ帰った。だがカールッタヴィーリヤの子らはジャマダグニを殺した。

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

ラーマが森へ赴いていたとき、怨恨ゆえに彼は戻って来た。父が殺されているのを見て、父の滅びに胸をえぐられる悲痛に打たれた。

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

大いなる力ある者は二十一度、地上からクシャトリヤを絶やした。ついでクルクシェートラにおいて五つの祭火坑（クンダ）を築き、供物によって祖霊ピトリ（父祖）をまことに満足させた。

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

「我が師のために」—とある標識付き写本は読む。「誤りである」—とある標識付き写本は読む。「護摩の供犠の牝牛を求めた」—とある標識付き写本二本は読む。「牝牛とともにアーシュラマへ赴いた」—とある標識付き写本三本は読む。大地をカश्यパに施し、マヘーンドラ山に留まったのち、亀（クールマ）、猪（ヴァラーハ）、人獅子（ナラシンハ）、矮人（ヴァーマナ）、そしてラーマの諸アヴァターラを聞く者は天界へ至る。