Shloka 21

हिरण्यबिन्दु: कथितो गिरी कालज्जरे महान्‌ | आगरए््त्यपर्वतो रम्य: पुण्यो गिरिवर: शिव:,“कालग्जर पर्वतपर हिरण्यबिन्दु नामसे प्रसिद्ध महान्‌ तीर्थ बताया गया है। आगर््त्यपर्वत बहुत ही रमणीय, पवित्र, श्रेष्ठ एवं कल्याणस्वरूप है

Vaiśampāyana uvāca | Hiraṇyabinduḥ kathito giriḥ Kālañjare mahān | Āgastyaparvato ramyaḥ puṇyo girivaraḥ śivaḥ ||

Vaiśampāyana said: The great mountain called Kālañjara is spoken of as (the sacred place) Hiraṇyabindu. There too is the delightful Agastya Mountain—holy, foremost among mountains, and auspicious—renowned as a благотворный (welfare-bestowing) tīrtha. The passage highlights how certain landscapes are remembered not merely as geography but as moral-spiritual landmarks that invite purification and right conduct.

हिरण्यबिन्दुःHiraṇyabindu (name of a tīrtha/place)
हिरण्यबिन्दुः:
Karta
TypeNoun
Rootहिरण्यबिन्दु
FormMasculine, Nominative, Singular
कथितःis said/has been described
कथितः:
TypeVerb
Rootकथ्
Formक्त, Passive (past participle), Masculine, Nominative, Singular
गिरिःmountain
गिरिः:
Karta
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Nominative, Singular
कालञ्जरःKālañjara (proper name, mountain)
कालञ्जरः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकालञ्जर
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
आगस्त्यपर्वतःAgastya-mountain (mountain associated with Agastya)
आगस्त्यपर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootआगस्त्यपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
रम्यःbeautiful, delightful
रम्यः:
TypeAdjective
Rootरम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुण्यःholy, meritorious
पुण्यः:
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine, Nominative, Singular
गिरिवरःbest of mountains
गिरिवरः:
TypeNoun
Rootगिरिवर
FormMasculine, Nominative, Singular
शिवःauspicious, beneficent
शिवः:
TypeAdjective
Rootशिव
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kālañjara (mountain)
H
Hiraṇyabindu (tīrtha/place-name)
Ā
Āgastyaparvata (Agastya Mountain)

Educational Q&A

The verse frames sacred places as ethical-spiritual resources: mountains and tīrthas are praised as puṇya (purifying) and śiva (auspicious), encouraging pilgrimage, self-restraint, and dharmic renewal through contact with sanctified landscapes.

Vaiśampāyana is listing and praising notable tīrthas and sacred mountains. He identifies Kālañjara as associated with the tīrtha-name Hiraṇyabindu and then extols Āgastyaparvata as beautiful, holy, and auspicious.