Shloka 17
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
Devanagari script
मम राज्यं प्रणष्टं यन्नाहं तत् कृतवान् स्वयम् । कलिना तत् कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम्,'भीरु! मेरा जो राज्य नष्ट हो गया और मैंने जो तुम्हें त्याग दिया, वह सब कलियुगकी करतूत थी। मैंने स्वयं कुछ नहीं किया था
Transliteration
mama rājyaṃ praṇaṣṭaṃ yan nāhaṃ tat kṛtavān svayam | kalinā tat kṛtaṃ bhīru yac ca tvām aham atyajam ||
Translation
Bṛhadaśva said: “That my kingdom was ruined—and that I abandoned you—was not of my own doing. O timid one, it was all wrought by Kali; I myself did nothing.”
Word by Word
ममof me / my
मम:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
प्रणष्टम्destroyed / lost
प्रणष्टम्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-नश्
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
यत्which (that)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
कृतवान्did / made
कृतवान्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्तवतुँ (perfective past participle used as finite past)
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
कलिनाby Kali (the age/personified Kali)
कलिना:
Karana
TypeNoun
Rootकलि
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
कृतम्done / made
कृतम्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
भीरुO timid one (address)
भीरु:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootभीरु
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यत्which (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
अत्यजम्abandoned / forsook
अत्यजम्:
TypeVerb
Rootअति-त्यज्
Formलङ् (imperfect/past), उत्तम, एकवचन
Speaker
बृहदश्चव उवाच
Characters & Entities
B
BṛhadaśvaK
KaliR
rājya (kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes