Shloka 41
Sāvitrī’s Trirātra-Vrata and Departure with Satyavān (सावित्रीव्रतनिश्चयः सहगमनं च)
Devanagari script
पप्रच्छ रामस्तं वाग्मी कस्त्वं प्रब्रूहि पृच्छत: । कामया किमिदं चित्रमाश्चर्य प्रतिभाति मे,तब कुशल वक्ता भगवान् श्रीरामने उससे पूछा--'तुम कौन हो? अपना परिचय दो। मेरे पूछनेपर अपनी इच्छाके अनुसार बताओ, यह कैसी अद्भुत एवं आश्चवर्यमयी घटना प्रतीत हो रही है?”
Word by Word
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रामःRama
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
वाग्मीthe eloquent one
वाग्मी:
Karta
TypeNoun
Rootवाग्मिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कःwho
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
प्रब्रूहिtell (me)
प्रब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
पृच्छतःof (me) asking / of the questioner
पृच्छतः:
TypeVerb
Rootपृच्छ्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine/Neuter, Genitive, Singular
कामयाas you wish / according to desire
कामया:
Karana
TypeNoun
Rootकाम
FormFeminine, Instrumental, Singular
किम्what
किम्:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
चित्रम्wonderful/strange
चित्रम्:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
आश्चर्यम्a marvel
आश्चर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआश्चर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रतिभातिappears/seems
प्रतिभाति:
TypeVerb
Rootभा
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes