Next Verse

Shloka 1

Sāvitrī’s Trirātra-Vrata and Departure with Satyavān (सावित्रीव्रतनिश्चयः सहगमनं च)

-+ 3 ()) अप आस एकोनाशीरत्याधिकद्विशततमो< ध्याय: रावणद्वारा जटायुका वध, श्रीरामद्वारा उसका अन्त्येष्टि- संस्कार, कबन्धका वध तथा उसके दिव्य स्वरूपसे वार्तालाप मार्कण्डेय उवाच सखा दशरथस्यासीज्जटायुररुणात्मज: । गृध्रराजो महावीर: सम्पातिर्यस्य सोदर:,मार्कण्डेयजी कहते हैं--युधिष्ठिर! महावीर गृध्रराज जटायु (सूर्यके सारथि) अरुणके पुत्र थे। उनके बड़े भाईका नाम सम्पाति था। राजा दशरथके साथ उनकी बड़ी मित्रता थी इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत रामोपाख्यानपर्वमें कबन्धवधविषयक दो सौ उन्यासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २७९ ॥। #:2:8 #23:.7 (0) हि २ 7 अशीत्यथिकद्विशततमो< ध्याय: राम और सुग्रीवकी मित्रता, वाली और सुग्रीवका युद्ध, श्रीरामके द्वारा वालीका वध तथा लंकाकी अशोकवाटिकामें राक्षसियोंद्वारा डरायी हुई सीताको त्रिजटाका आश्वासन मार्कण्डेय उवाच ततो<विदूरे नलिनीं प्रभूतकमलोत्पलाम्‌ | सीताहरणदु:खार्त: पम्पां राम: समासदत्‌

Mārkaṇḍeya uvāca—sakhā Daśarathasyāsīj Jaṭāyur Aruṇātmajaḥ | gṛdhrarājo mahāvīraḥ Sampātir yasya sodaraḥ ||

Mārkaṇḍeya said: “Jaṭāyu, the heroic king of vultures, was a friend of King Daśaratha and a son of Aruṇa. His own brother was Sampāti.”

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular
दशरथस्यof Dasharatha
दशरथस्य:
TypeNoun
Rootदशरथ
FormMasculine, Genitive, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, Third, Singular
जटायुःJatayu
जटायुः:
Karta
TypeNoun
Rootजटायु
FormMasculine, Nominative, Singular
अरुणात्मजःson of Aruna
अरुणात्मजः:
TypeNoun
Rootअरुण-आत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
गृध्रराजःking of vultures
गृध्रराजः:
TypeNoun
Rootगृध्र-राज
FormMasculine, Nominative, Singular
महावीरःgreat hero/very valiant
महावीरः:
TypeAdjective
Rootमहा-वीर
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पातिःSampati
सम्पातिः:
Karta
TypeNoun
Rootसम्पाति
FormMasculine, Nominative, Singular
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उदरःbrother (lit. of the same belly)
उदरः:
TypeNoun
Rootउदर
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अविदूरेnot far away, nearby
अविदूरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअविदूर
FormNeuter, Locative, Singular
नलिनीम्a lotus-lake
नलिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनलिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रभूतकमलोत्पलाम्abounding in lotuses and water-lilies
प्रभूतकमलोत्पलाम्:
TypeAdjective
Rootप्रभूत-कमल-उत्पल
FormFeminine, Accusative, Singular
सीताहरणदुःखार्तःdistressed by the sorrow of Sita's abduction
सीताहरणदुःखार्तः:
TypeAdjective
Rootसीता-हरण-दुःख-आर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पम्पाम्Pampa (lake)
पम्पाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपम्पा
FormFeminine, Accusative, Singular
रामःRama
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
समासदत्approached/reached
समासदत्:
TypeVerb
Rootसद्
FormImperfect, Third, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
D
Daśaratha
J
Jaṭāyu
A
Aruṇa
S
Sampāti