Shloka 21
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
Devanagari script
ध्यायत: कि न मन्युस्ते प्राप्ते काले विवर्धते । भीमसेनं हि कर्माणि स्वयं कुर्वाणमच्युतम्
Transliteration
dhyāyataḥ kiṁ na manyus te prāpte kāle vivardhate | bhīmasenaṁ hi karmāṇi svayaṁ kurvāṇam acyutam ||
Translation
Vaiśaṃpāyana said: “As you brood, why does your anger not swell when the decisive moment has arrived—seeing Bhīmasena himself undertaking the deeds, while Acyuta (Kṛṣṇa) acts on his own as well?”
Word by Word
ध्यायतःyou think/meditate
ध्यायतः:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
किम्why/what
किम्:
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मन्युःanger/wrath
मन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, षष्ठी, एकवचन
प्राप्तेwhen (it is) arrived/come
प्राप्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कालेat the time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विवर्धतेgrows/increases
विवर्धते:
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
कर्माणिdeeds/actions
कर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
स्वयम्oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
कुर्वाणम्doing/performing
कुर्वाणम्:
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कुर्वाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अच्युतम्Achyuta (Krishna)
अच्युतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaB
Bhīmasena (Bhīma)A
Acyuta (Kṛṣṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes