Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

मुद्गलोपाख्यानम् — व्रीहिद्रोणदानं, दुर्वाससः परीक्षा, स्वर्गगुणप्रश्नः

Mudgala Episode: Rice-measure Charity, Durvāsas’ Test, Inquiry on Heaven

ते बद्धा: शरजालेन शकुन्ता इव पञ्जरे | ववर्षुरर्जुनं क्रोधाद्‌ गदाशक्त्यृष्टिवृष्टिभि:,उस जालनमें वे उसी प्रकार बँँध गये, जैसे पिंजड़ेमें पक्षी। अतः वे अत्यन्त कुपित होकर अर्जुनपर गदा, शक्ति और ऋष्टि आदि अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करने लगे

te baddhāḥ śarajālena śakuntā iva pañjare | vavarṣur arjunaṁ krodhād gadāśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ ||

Vaiśampāyana said: Caught fast in Arjuna’s net of arrows like birds trapped in a cage, they—burning with anger—pelted Arjuna with a shower of weapons, hurling maces, spears, and lances. The scene underscores how frustration and wounded pride can drive warriors to reckless escalation, even when skill and circumstance have already turned against them.

तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
बद्धाःbound, tied
बद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबद्ध (√बन्ध्)
FormMasculine, Nominative, Plural
शरजालेनby a net of arrows
शरजालेन:
Karana
TypeNoun
Rootशरजाल
FormNeuter, Instrumental, Singular
शकुन्ताःbirds
शकुन्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुन्त
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पञ्जरेin a cage
पञ्जरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपञ्जर
FormNeuter, Locative, Singular
ववर्षुःthey rained down, showered
ववर्षुः:
TypeVerb
Root√वृष्
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रोधात्from anger, out of wrath
क्रोधात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Ablative, Singular
गदाwith maces
गदा:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Instrumental, Plural
शक्तिwith spears/javelins
शक्ति:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Plural
ऋष्टिwith lances/pikes
ऋष्टि:
Karana
TypeNoun
Rootऋष्टि
FormFeminine, Instrumental, Plural
वृष्टिभिःwith showers (volleys)
वृष्टिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
Ś
śarajāla (net of arrows)
Ś
śakuntāḥ (birds)
P
pañjara (cage)
G
gadā (mace)
Ś
śakti (javelin/spear)
ṛṣṭi (lance)