Shloka 3

तामापतन्तीं सम्प्रेक्ष्य गन्धर्वाणां महाचमूम्‌ । महता शरवर्षेण सो< भ्यवर्षदरिंदम:,गन्धरवोकी उस विशाल सेनाको अपनी ओर आती देख शत्रुओंका दमन करनेवाले वीर दुर्योधनने उसपर बाणोंकी बड़ी भारी वर्षा प्रारम्भ कर दी

tām āpatantīṃ samprekṣya gandharvāṇāṃ mahācamūm | mahatā śaravarṣeṇa so 'bhyavarṣad arindamaḥ ||

Vaiśampāyana said: Seeing that great host of the Gandharvas rushing toward him, the enemy-subduing hero Duryodhana began to shower it with a mighty rain of arrows. The scene underscores how pride and the urge to dominate can drive one to meet overwhelming force with escalation rather than restraint.

ताम्her/that (army)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
आपतन्तीम्rushing/charging (towards)
आपतन्तीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआपत् (धातु) → आपतन्ती (वर्तमान कृदन्त, शतृ)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
सम्प्रेक्ष्यhaving seen
सम्प्रेक्ष्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootसम्-प्र-ईक्ष् (धातु) → सम्प्रेक्ष्य (क्त्वा)
Formक्त्वा (absolutive)
गन्धर्वाणाम्of the Gandharvas
गन्धर्वाणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं, षष्ठी, बहुवचन
महाचमूम्the great army
महाचमूम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाचमू (प्रातिपदिक: महा + चमू)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
महताwith great (force)
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
शरवर्षेणby a shower of arrows
शरवर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरवर्ष (प्रातिपदिक: शर + वर्ष)
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अभ्यवर्षत्rained upon / showered (arrows) on
अभ्यवर्षत्:
Kriya
TypeVerb
Rootअभि-√वृष् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन
अरिंदमःenemy-subduing (one)
अरिंदमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअरिंदम (प्रातिपदिक: अरि + दम)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gandharvas
D
Duryodhana
M
mahācamū (great host/army)
Ś
śara (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights how a warrior’s instinct for dominance and reputation can lead to immediate escalation in violence; ethically, it invites reflection on when martial duty becomes entangled with pride and imprudence.

A large Gandharva force charges in; Duryodhana, seeing them advance, responds by unleashing an intense volley of arrows against their host.