Previous Verse

Shloka 137

भरद्वाजपुत्रवधः

The Slaying of Bharadvāja’s Son and the Sage’s Lament

लोमशजी कहते हैं--युधिष्ठि!! इस तरह भाँति-भाँतिके विलाप करके भरद्वाजने अपने पुत्रका दाह-संस्कार किया। तत्पश्चात्‌ स्वयं भी वे जलती आगमें प्रवेश कर गये ।। इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां यवक्रीतोपाख्याने सप्तत्रिंशदधिकशततमो<ध्याय:

Lomaśa uvāca—Yudhiṣṭhira! evaṃ nānāvidhaṃ vilapya Bharadvājaḥ svaputrasya dāha-saṃskāraṃ cakāra. tataḥ paścāt svayam api sa jvalitām agniṃ praviśya jagāma.

Lomaśa said: “Yudhiṣṭhira, after lamenting in many ways, Bharadvāja performed the cremation rites for his son. Thereafter, he himself entered the blazing fire.”

yudhiṣṭhiraO Yudhiṣṭhira
yudhiṣṭhira:
Sampradana
TypeNoun
Rootyudhiṣṭhira (prātipadika)
FormMasculine, Vocative, Singular
evamthus
evam:
TypeIndeclinable
Rootevam
nānāvariously
nānā:
TypeIndeclinable
Rootnānā
vilapyahaving lamented
vilapya:
TypeVerb
Rootvi+lap (dhātu)
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage-neutral for absolutive)
bharadvājaḥBharadvāja
bharadvājaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootbharadvāja (prātipadika)
FormMasculine, Nominative, Singular
putrasyaof (his) son
putrasya:
TypeNoun
Rootputra (prātipadika)
FormMasculine, Genitive, Singular
dāha-saṃskāramfuneral/cremation rite
dāha-saṃskāram:
Karma
TypeNoun
Rootdāha-saṃskāra (prātipadika)
FormMasculine, Accusative, Singular
cakāradid/performed
cakāra:
TypeVerb
Rootkṛ (dhātu)
FormPerfect (liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
TypeIndeclinable
Roottataḥ
svayamhimself
svayam:
TypeIndeclinable
Rootsvayam
apialso/even
api:
TypeIndeclinable
Rootapi
saḥhe
saḥ:
Karta
TypeNoun
Roottad (sarvanāma-prātipadika)
FormMasculine, Nominative, Singular
jvalitāmblazing
jvalitām:
TypeAdjective
Rootjval (dhātu)
FormPast passive participle (kta), Feminine, Accusative, Singular
agnimfire
agnim:
Karma
TypeNoun
Rootagni (prātipadika)
FormMasculine, Accusative, Singular
praviśyahaving entered
praviśya:
TypeVerb
Rootpra+viś (dhātu)
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage-neutral for absolutive)
divamheaven
divam:
Karma
TypeNoun
Rootdiv (prātipadika)
FormFeminine, Accusative, Singular
jagāmawent
jagāma:
TypeVerb
Rootgam (dhātu)
FormPerfect (liṭ), 3, Singular, Parasmaipada

लोगमश उवाच

L
Lomaśa
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bharadvāja
B
Bharadvāja's son (Yavakrīta, implied by the upākhyāna context)
A
Agni (fire)

Educational Q&A

The passage underscores the gravity of loss and the dharmic completion of last rites, while also portraying an extreme response to grief—self-immolation—inviting reflection on restraint, duty, and the consequences that culminate in tragedy within the Yavakrīta episode.

After mourning intensely, the sage Bharadvāja performs his son’s cremation rites; then, overwhelmed, he enters the blazing fire himself. Lomasha narrates this to Yudhiṣṭhira as part of the Yavakrīta-upākhyāna within the pilgrimage discourse.