Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

वालुकामुष्टिमनिशं भागीरथ्यां व्यसर्जयत्‌ । सेतुमभ्यारभच्छक्रो यवक्रीतं निदर्शयन्‌,वे निरन्तर एक-एक मुट्ठी बालू गंगाजीमें छोड़ते थे और इस प्रकार उन्होंने यवक्रीतको दिखाकर पुल बाँधनेका कार्य आरम्भ कर दिया

vālukā-muṣṭim aniśaṃ bhāgīrathyāṃ vyasarjayat | setum abhyārabhac chakro yavakrītaṃ nidarśayan ||

Lośa said: “Indra (Śakra) kept casting, without pause, handful after handful of sand into the Bhāgīrathī (Gaṅgā). In this way, by pointing out Yavakrīta as an example, he began the work of building a causeway.” The episode underscores that even seemingly small, repeated acts—when guided by resolve and a worthy model—can initiate great undertakings.

वालुका-मुष्टिम्a fistful of sand
वालुका-मुष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवालुका + मुष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
अनिशम्continually, without pause
अनिशम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनिश
भागीरथ्याम्in the Bhāgīrathī (Gaṅgā)
भागीरथ्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभागीरथी
FormFeminine, Locative, Singular
व्यसर्जयत्he threw/let go (cast)
व्यसर्जयत्:
TypeVerb
Rootसृज् (वि +)
FormImperfect, 3rd, Singular
सेतुम्a bridge, causeway
सेतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेतु
FormMasculine, Accusative, Singular
अभ्यारभत्he began/undertook
अभ्यारभत्:
TypeVerb
Rootरभ् (अभि + आ +)
FormImperfect, 3rd, Singular
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
यवक्रीतम्Yavakrīta (proper name)
यवक्रीतम्:
Karma
TypeNoun
Rootयवक्रीत
FormMasculine, Accusative, Singular
निदर्शयन्showing, pointing out
निदर्शयन्:
TypeVerb
Rootदृश् (नि +)
FormŚatṛ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

लोगश उवाच

L
Lośa
Ś
Śakra (Indra)
B
Bhāgīrathī (Gaṅgā)
Y
Yavakrīta
S
setu (bridge/causeway)