Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

महारथा: पठ्च धनंजयाच्युतौ शरै: शरीरार्तिकरैरताडयन्‌ । महाराज! तदनन्तर दुर्योधन, कृतवर्मा, शकुनि, शरद्वानके पुत्र कृपाचार्य और कर्ण--ये पाँच महारथी शरीरको पीड़ा देनेवाले बाणोंद्वारा श्रीकृष्ण और अर्जुनको घायल करने लगे ।। धनूंषि तेषामिषुधीन्‌ ध्वजान्‌ हयान्‌ रथांश्व सूतांक्ष धनंजय: शरै:

sañjaya uvāca |

mahārathāḥ pañca dhanañjayācyutau śaraiḥ śarīrārtikarair atāḍayan |

mahārāja! tad-anantaraṁ duryodhanaḥ kṛtavarmā śakuniḥ śarad-vānaka-putraḥ kṛpācāryaḥ karṇaś ca—ete pañca mahārathāḥ śarīraṁ pīḍā-dena bāṇair śrīkṛṣṇaṁ cārjunaṁ ca viddhvā pīḍayām āsuḥ ||

dhanūṁṣi teṣām iṣudhīn dhvajān hayān rathāṁś ca sūtāṁś ca dhanañjayaḥ śaraiḥ |

Sañjaya said: O King, thereafter five great chariot-warriors assailed Dhanañjaya (Arjuna) and Acyuta (Kṛṣṇa) with arrows that inflicted bodily torment. Duryodhana, Kṛtavarmā, Śakuni, Kṛpa—son of Śaradvat—and Karṇa: these five mahārathas began to wound Kṛṣṇa and Arjuna with pain-giving shafts. In response, Dhanañjaya, with his own arrows, struck at their bows, quivers, standards, horses, chariots, and even their charioteers—turning the attack back by disabling the instruments of war rather than merely trading wounds.

महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्च
धनञ्जयArjuna
धनञ्जय:
Karma
TypeNoun
Rootधनञ्जय
FormMasculine, Accusative, Singular
अच्युतौAcyuta (Krishna) (dual object with Arjuna implied/paired)
अच्युतौ:
Karma
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Accusative, Dual
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
शरीरbody
शरीर:
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Accusative, Singular
आर्तिpain, affliction
आर्ति:
TypeNoun
Rootआर्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
करैःcausing (makers)
करैः:
TypeAdjective
Rootकर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अताडयन्they struck, they beat
अताडयन्:
TypeVerb
Rootतड्
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
धनूंषिbows
धनूंषि:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Plural
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
इषुधीन्quivers
इषुधीन्:
Karma
TypeNoun
Rootइषुधि
FormMasculine, Accusative, Plural
ध्वजान्banners, standards
ध्वजान्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Accusative, Plural
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सूतान्charioteers
सूतान्:
Karma
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
धनञ्जयःArjuna
धनञ्जयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनञ्जय
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')
A
Arjuna (Dhanañjaya)
K
Kṛṣṇa (Acyuta)
D
Duryodhana
K
Kṛtavarmā
Ś
Śakuni
K
Kṛpa (Śāradvataputra)
K
Karṇa
A
arrows (śara/bāṇa)
B
bows (dhanuṣ)
Q
quivers (iṣudhi)
S
standards/banners (dhvaja)
H
horses (haya)
C
chariots (ratha)
C
charioteers (sūta)

Educational Q&A

Even amid unavoidable warfare, excellence is shown not only by inflicting harm but by strategic restraint—neutralizing the enemy’s capacity to fight (bows, chariots, horses, charioteers) rather than pursuing sheer bloodshed. The verse highlights disciplined skill aligned with kṣatriya-duty and controlled force.

Five Kaurava-aligned mahārathas—Duryodhana, Kṛtavarmā, Śakuni, Kṛpa, and Karṇa—jointly shower painful arrows on Kṛṣṇa and Arjuna. Arjuna answers by shooting to disable their war-gear and support system (weapons, vehicles, and drivers), shifting the battle’s momentum through tactical targeting.