उस समय उनके नेत्र रोषसे कुछ लाल हो गये थे। वे यमराज-जैसे शत्रुको भी मार डालनेमें समर्थ थे। उस समय उन्होंने मुसकराते हुए वहाँ कर्ण, दुर्योधन और अश्व॒त्थामा आदि सब वीरोंको लक्ष्य करके कहा--'कर्ण! आज युद्धस्थलमें मैं तुम्हारे देखते-देखते उस उमग्रपराक्रमी वीर वृषसेनको अपने पैने बाणोंद्वारा यमलोक भेज दूँगा ।। ऊनं च तावद्धि जना वदन्ति सर्वेर्भवद्धिर्मम सूनुर्हतो5सौ । एको रथो मद्विहीनस्तरस्वी अहं हनिष्ये भवतां समक्षम्,“मेरा वेगशाली वीर पुत्र महारथी अभिमन्यु अकेला था। मैं उसके साथ नहीं था। उस अवस्थामें तुम सब लोगोंने मिलकर उसका वध किया था। तुम्हारे उस कर्मको सब लोग खोटा बताते हैं; परंतु आज मैं तुम सब लोगोंके सामने वृषसेनका वध करूँगा। रथपर बैठे हुए महारथियो! अपने इस पुत्रको बचा सको तो बचाओ। मैं अर्जुन आज रणभूमिमें पहले उग्रवीर वृषसेनको मारूँगा; फिर तुझ विवेकशून्य सूतपुत्रका भी वध कर डालूँगा
sañjaya uvāca |
tadā te netre roṣeṇa kiñcil lohitīkṛte babhūvatuḥ | yamarāja-sadṛśam api śatruṃ hantum samarthāḥ | atha te smayamānāḥ tatra karṇaṃ duryodhanam aśvatthāmānaṃ ca prabhṛtīn sarvān vīrān ālakṣya prāha—
“karṇa! adya raṇe tvayi paśyati paśyati tam ugra-parākramam vīraṃ vṛṣasenam aham tīkṣṇaiḥ śaraiḥ yama-lokaṃ preṣayiṣyāmi ||
ūnaṃ ca tāvad dhi janā vadanti sarvair bhavadbhir mama sūnur hataḥ asau |
eko ratho mad-vihīnas tarasvī |
ahaṃ haniṣye bhavatāṃ samakṣam ||
mama vegavān vīraḥ putro mahārathī abhimanyur eka eva āsīt; ahaṃ ca tena saha nāsām | tasmin avasthāyāṃ yūyaṃ sarve saṃhatāḥ tasya vadham akuruta; tat karma lokaḥ nindati | kintu adya yuṣmākaṃ samakṣaṃ vṛṣasenam haniṣyāmi | ratha-sthā mahārathāḥ! yadi śaknuṣyatha, etam putraṃ rakṣata | ahaṃ arjunaḥ adya raṇe prathamaṃ vṛṣasenam haniṣyāmi, tataḥ tvām api viveka-hīnaṃ sūta-putraṃ nihaniṣyāmi.”
Sanjaya said: At that moment his eyes reddened with wrath; he looked capable of striking down even an enemy like Yama himself. Smiling, he fixed his gaze on Karna, Duryodhana, Ashvatthama and the other heroes and declared: “Karna, today—while you watch—I will send that fiercely valiant warrior Vrishasena to Yama’s realm with my keen arrows. People everywhere say this much: all of you together killed my son. Abhimanyu, a swift and mighty chariot-warrior, stood alone, and I was not beside him. The world condemns that deed as blameworthy. Therefore, in your very presence, I will kill Vrishasena. O great chariot-fighters seated on your cars—save this son of yours if you can. I, Arjuna, will first slay the formidable Vrishasena on the battlefield, and then I will also kill you, Karna—the charioteer’s son, bereft of discernment.”
संजय उवाच