Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyāya 62: Sañjaya’s Admonition to Dhṛtarāṣṭra on Rāja-dharma and Consequence

सो<श्वमेधशतैरिष्टवा राजसूयशतेन च,राजन! उन्होंने सौ अश्वमेध और सौ राजसूय-यज्ञोंका अनुष्ठान करके सौ योजन विस्तृत रोहितक, मत्स्य तथा हिरण्यमय (सोनेकी खानोंसे युक्त) जनपदोंको, जो लोगोंमें ऊँची भूमिके रूपमें प्रसिद्ध थे, ब्राह्मणोंको दे दिया

so 'śvamedhaśatair iṣṭvā rājasūyaśatena ca, rājan! śatayojanavistṛtān rohitaka-matsya-hiraṇyamayān janapadān, ye lokeṣu ūrdhvabhūmir iti prasiddhāḥ, brāhmaṇebhyo dadau.

Nārada said: “O King, having performed a hundred Aśvamedha sacrifices and likewise a hundred Rājasūya rites, he then bestowed upon the Brāhmaṇas vast provinces—Rohitaka, Matsya, and the gold-rich (Hiraṇyamaya) lands—each spread over a hundred yojanas, famed among people as ‘upland regions.’ The account highlights royal power being ethically redirected into dāna (gift-giving) and support of the sacred order.”

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वमेधशतैःby hundreds of Aśvamedha sacrifices
अश्वमेधशतैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वमेध-शत
FormNeuter, Instrumental, Plural
इष्ट्वाhaving performed (sacrificed)
इष्ट्वा:
TypeVerb
Rootयज्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage), Non-finite
राजसूयशतेनby a hundred Rājasūya (sacrifices)
राजसूयशतेन:
Karana
TypeNoun
Rootराजसूय-शत
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
शतयोजनविस्तृतान्extended over a hundred yojanas
शतयोजनविस्तृतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootशत-योजन-विस्तृत
FormMasculine, Accusative, Plural
रोहितकमत्स्यहिरण्यमयान्Rohitaka-, Matsya-, and Hiraṇyamaya(-named)
रोहितकमत्स्यहिरण्यमयान्:
Karma
TypeAdjective
Rootरोहितक-मत्स्य-हिरण्यमय
FormMasculine, Accusative, Plural
जनपदान्countries/territories
जनपदान्:
Karma
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Accusative, Plural
ब्राह्मणेभ्यःto the Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Dative, Plural
ददौgave
ददौ:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

नारद उवाच

N
Nārada
R
rājan (the addressed king)
A
Aśvamedha
R
Rājasūya
B
Brāhmaṇas
R
Rohitaka
M
Matsya
H
Hiraṇyamaya janapadas (gold-rich provinces)
Ū
ūrdhvabhūmi (upland regions)