Shloka 42
Devanagari script
क्षमामि ते सर्वमेव वाग्व्यतिक्रममर्जुन । द्रौपद्या द्रौपदेयानां कृते नानयेन हेतुना,अर्जुन! मैं अपनी बहिन द्रौपदी और उसके पुत्रोंके नाते ही तुम्हारी इन सारी उलटी या कड़वी बातोंको सहे लेता हूँ, दूसरे किसी कारणसे नहीं
Transliteration
kṣamāmi te sarvam eva vāg-vyatikramam arjuna | draupadyā draupadeyānāṃ kṛte nānyena hetunā ||
Translation
Dhṛṣṭadyumna said: “Arjuna, I forgive you entirely for this transgression of speech—your harsh and improper words. I endure it only for the sake of Draupadī and the sons of Draupadī, and for no other reason.”
Word by Word
क्षमामिI forgive / I endure
क्षमामि:
Karta
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
एवindeed / only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वाक्of speech / words
वाक्:
TypeNoun
Rootवाच्
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
व्यतिक्रमम्transgression / offence
व्यतिक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यतिक्रम
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
द्रौपद्याःof Draupadi
द्रौपद्याः:
TypeNoun
Rootद्रौपदी
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
द्रौपदेयानाम्of the sons of Draupadi
द्रौपदेयानाम्:
TypeNoun
Rootद्रौपदेय
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
कृतेfor the sake of
कृते:
TypeIndeclinable
Rootकृत
Formकृते = 'for the sake of' (postpositional usage with genitive)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्येनby/for any other
अन्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया, एकवचन
हेतुनाreason / cause
हेतुना:
Karana
TypeNoun
Rootहेतु
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
Speaker
धष्टहुम्न उवाच
Characters & Entities
D
DhṛṣṭadyumnaA
ArjunaD
DraupadīD
Draupadeyas (sons of Draupadī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes