Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

आविषध्यैतां गदां गुर्वी भीमां काउ्चानमालिनीम्‌ । गिरिप्रकाशान्‌ क्षितिजान्‌ भज्जेयमनिलो यथा,'स्वयं ही अपने दोषोंका वर्णन करते हुए तुम्हें लज्जा क्यों नहीं आती है? आज मैं अपनी इस सुवर्णभूषित भयंकर एवं भारी गदाको क्रोधपूर्वक घुमाकर इस पृथ्वीको विदीर्ण कर सकता हूँ, पर्वतोंको चूर-चूर करके बिखेर सकता हूँ तथा प्रचण्ड आँधीकी तरह पर्वतपर प्रकाशित होनेवाले ऊँचे-ऊँचे वृक्षोंकोी भी तोड़ और उखाड़ सकता हूँ

āviṣadhyaitāṁ gadāṁ gurvīṁ bhīmāṁ kauñcānamālinīm | giriprakāśān kṣitijān bhajjeyam anilo yathā |

Sañjaya said: “Brandishing that heavy, terrifying mace—adorned with golden ornaments—I could, in wrath, split the very earth, shatter mountains into fragments, and, like a violent gale, break and uproot the lofty trees that stand gleaming upon the hills. How is it that, while proclaiming your own faults, you do not feel shame?”

आविषध्यैताम्you two should reveal/manifest
आविषध्यैताम्:
TypeVerb
Rootआविष्कृ (धातु: कृ) / आविष् (अव्यय) + अध्यै (धातु: ध्या/ध्यै)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, द्विवचन, परस्मैपद
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गुर्वीम्heavy
गुर्वीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुरु (स्त्री: गुर्वी)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भीमाम्terrible
भीमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभीम
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
काञ्चनमालिनीम्adorned with a golden garland/ornamentation
काञ्चनमालिनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकाञ्चन-मालिन्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गिरिप्रकाशान्mountain-bright / shining like mountains
गिरिप्रकाशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootगिरि-प्रकाश
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
क्षितिजान्trees (lit. earth-born; here: tall trees)
क्षितिजान्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षितिज
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
भज्जेयम्I could shatter / would shatter
भज्जेयम्:
TypeVerb
Rootभञ्ज्
Formविधिलिङ् (सम्भावना/इच्छा), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
अनिलःwind
अनिलः:
Karta
TypeNoun
Rootअनिल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas / like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
स्वयम्oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
gadā (mace)
E
earth (kṣiti)
M
mountains (giri)
W
wind/gale (anila)
T
trees (implied in the simile)