Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

रथेन तेनानलवर्चसा तदा विद्रावयन्‌ पाण्डववाहिनीं ताम्‌ । रराज संख्ये परिवर्तमानो विद्युन्माली मेघ इवान्तरिक्षे,अग्निके समान तेजस्वी पूर्वोक्त रथके द्वारा उस समय पाण्डव-सेनाको खदेड़ता हुआ अलायुध युद्धस्थलमें सब ओर घूमकर आकाशमें विद्युन्मालासे प्रकाशित मेघके समान सुशोभित हो रहा था

sañjaya uvāca | rathena tenānalavarcāsā tadā vidrāvayan pāṇḍavavāhinīṃ tām | rarāja saṅkhye parivartamāno vidyunmālī megha ivāntarikṣe ||

Sañjaya said: Then, with that chariot blazing like fire, he drove the Pāṇḍava host into flight. Wheeling about on the battlefield, he shone resplendent—like a cloud in the sky wreathed with garlands of lightning. The verse underscores how martial brilliance and terrifying momentum can overwhelm an army, even as the war’s spectacle continues to dazzle amid grave ethical stakes.

रथेनby/with the chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
तेनby that (one)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अनल-वर्चसाwith fire-like radiance
अनल-वर्चसा:
Karana
TypeAdjective
Rootअनलवर्चस्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
विद्रावयन्driving away, routing
विद्रावयन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-द्रु (णिच्)
FormPresent active participle (Parasmaipada), Masculine, Nominative, Singular
पाण्डव-वाहिनीम्the Pandava army
पाण्डव-वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डववाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that (army)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
रराजshone, was splendid
रराज:
Karta
TypeVerb
Rootराज्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
परिवर्तमानःmoving about, wheeling around
परिवर्तमानः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-वृत्
FormPresent middle participle (Ātmanepada), Masculine, Nominative, Singular
विद्युत्-मालीgarlanded with lightning
विद्युत्-माली:
Karta
TypeAdjective
Rootविद्युत्मालिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मेघःa cloud
मेघः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तरिक्षेin the sky
अन्तरिक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍava army (Pāṇḍavavāhinī)
C
chariot (ratha)
B
battlefield (saṅkhya)
C
cloud (megha)
S
sky (antarikṣa)
L
lightning garland (vidyunmālā)