Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

कबन्धसंकुलं चक्रे तव सैन्यं महारथ: । अर्जुनो जयतां श्रेष्ठ: शरैरग्न्यंशुसंनिभै:,विजयी वीरोंमें श्रेष्ठ महारथी अर्जुनने अग्निकी ज्वालाके समान तेजस्वी बाणोंद्वारा आपकी सेनाको कबन्धोंसे भर दिया

sañjaya uvāca |

kabandha-saṅkulaṃ cakre tava sainyaṃ mahārathaḥ |

arjuno jayatāṃ śreṣṭhaḥ śarair agny-aṃśu-sannibhaiḥ ||

Sañjaya said: The great chariot-warrior Arjuna—foremost among victors—filled your army with headless trunks, striking it with arrows blazing like tongues of fire. The scene proclaims the grim moral weight of war: prowess and duty on the battlefield manifest as overwhelming destruction, where victory is purchased through the severing of lives.

कबन्ध-संकुलम्filled with headless trunks (kabandhas)
कबन्ध-संकुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकबन्ध + संकुल
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रेmade
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
तवyour
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
महा-रथःthe great chariot-warrior
महा-रथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
जयताम्of those who conquer / of victors
जयताम्:
TypeKridanta
Rootजि
FormPresent active participle (शतृ), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अग्नि-अंशु-संनिभैःresembling the rays/flames of fire
अग्नि-अंशु-संनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअग्नि + अंशु + संनिभ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
K
Kaurava army (tava sainyam)
A
arrows (śara)