Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)

दुर्मुखो दुःसहश्वैव विकर्णश्र शलस्तथा । विन्दानुविन्दौ सुमुखो दीर्घबाहु: सुदर्शन:,महाराज! उस समय आपके पुत्रोंने भीमसेनका सामना करके उन्हें रोका। दुःशल, चित्रसेन, कुण्डभेदी, विविंशति, दुर्मुख, दुःसह, विवर्ण, शल, विन्द, अनुविन्द, सुमुख, दीर्घबाहु, सुदर्शन, वृन्दारक, सुहस्त, सुषेण, दीर्घलोचन, अभय, रौद्रकर्मा, सुवर्मा और दुर्विमोचन--इन शोभाशाली रथिश्रेष्ठ वीरोंने अपने सैनिकों और सेवकोंके साथ सावधान एवं प्रयत्नशील होकर समरांगणमें भीमसेनपर धावा किया

sañjaya uvāca |

durmukho duḥsahaś caiva vikarṇaś śalaḥ tathā |

vindānuvindau sumukho dīrghabāhuḥ sudarśanaḥ ||

Sañjaya said: “Durmukha and Duḥsaha, and also Vikarṇa and Śala; Vindā and Anuvindā; Sumukha, Dīrghabāhu, and Sudarśana—O King—these too confronted Bhīmasena and held him back. In the press of battle, the Kaurava princes and their foremost chariot-warriors, alert and striving with their troops and attendants, surged together to strike down Bhīma.”

दुर्मुखःDurmukha (a warrior; 'evil-faced')
दुर्मुखः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
दुःसहःDuhsaha (a warrior; 'hard to endure')
दुःसहः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःसह
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विकर्णःVikarna (a warrior; 'having deformed ears')
विकर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootविकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
शलःShala (a warrior)
शलः:
Karta
TypeNoun
Rootशल
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise/so too
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विन्दःVinda (a warrior)
विन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुविन्दःAnuvinda (a warrior)
अनुविन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
सुमुखःSumukha (a warrior; 'good-faced')
सुमुखः:
Karta
TypeNoun
Rootसुमुख
FormMasculine, Nominative, Singular
दीर्घबाहुःDīrghabāhu (a warrior; 'long-armed')
दीर्घबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootदीर्घबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुदर्शनःSudarśana (a warrior; 'good-looking')
सुदर्शनः:
Karta
TypeNoun
Rootसुदर्शन
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (Mahārāja, implied addressee)
B
Bhīmasena (Bhīma)
D
Durmukha
D
Duḥsaha
V
Vikarṇa
Ś
Śala
V
Vindā
A
Anuvindā
S
Sumukha
D
Dīrghabāhu
S
Sudarśana

Educational Q&A

The passage highlights how war amplifies collective passions—many rush together against a single formidable foe. Ethically, it underscores the tragic momentum of adharma-driven conflict: valor and effort are present, yet they serve a destructive end rather than reconciliation or righteous restraint.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that several Kaurava warriors (named in the verse) confront Bhīma on the battlefield, attempting to check his advance; in the broader Gītā Press context, they charge him together with their troops and attendants.