Shloka 39

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — सात्यकि-अलम्बुसयोर्युद्धवर्णनम्

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue; Account of Sātyaki vs Alambusa

Devanagari script

अन्योन्यं समुपाश्रित्य न त्यक्ष्यन्ति रणाजिरम्‌ | एतदन्तरमासाद्य चोदयाश्चान्‌ प्रहष्टयत्‌,“ये सब-की-सब एक-दूसरीका सहारा लेकर युद्धके लिये डटी हुई हैं। ये कभी भी समरांगणका परित्याग नहीं करेंगी। तुम इन्हींके बीचमें होकर प्रसन्नतापूर्वक अपने घोड़ोंको आगे बढ़ाओ

Word by Word

• अन्योन्यम्: mutually, one another
• अन्योन्यम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अन्योन्य
• Form: Avyaya (adverbial accusative usage)

• समुपाश्रित्य: having taken refuge in / relying upon
• समुपाश्रित्य: Karma
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-आ-श्रि
• Form: Absolutive (क्त्वा/ल्यप्), active; indeclinable

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न
• Form: Negation particle

• त्यक्ष्यन्ति: they will abandon
• Type: Verb
• Root: त्यज्
• Form: Future (लृट्), parasmaipada; 3rd person plural

• रणाजिरम्: the battlefield
• रणाजिरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रणाजिर
• Form: Neuter; accusative singular

• एतत्: this
• एतत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Neuter; accusative singular

• अन्तरम्: the interval, the space (between)
• अन्तरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तर
• Form: Neuter; accusative singular

• आसाद्य: having reached / having come to
• आसाद्य: Karma
• Type: Verb
• Root: आ- सद्
• Form: Absolutive (ल्यप्), active; indeclinable

• चोदय: urge, drive on
• Type: Verb
• Root: चुद्
• Form: Imperative (लोट्), parasmaipada; 2nd person singular

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine; accusative plural

• प्रहर्षयन्: rejoicing / being delighted
• प्रहर्षयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र-हृष्
• Form: Present active participle (शतृ), masculine nominative singular

Speaker

संजय उवाच